చిత్రకవితా ప్రపంచం

 

మాతృకావిలాసంలోని ఏకాక్షరనిఘంటువు - 9

సాహితీమిత్రులారా!

మాతృకావిలాములోని ఏకాక్షరనిఘంటువు తరువాయి భాగం ..

ఢఢాఢిఢీఢుఢూఢేఢైఢోఢౌఢంఢః ॥ 14 ॥

అథ ఢాదేః । ఢో ఢక్కా రాసభశ్చైవ వాదమార్జారకుక్కురాః ॥ 43 ॥

ఢా నాభిర్ఢిగుదో మేఢ్రో ఢీర్ధూమో వహ్నిరుత్కటః ॥

ఢుః కూర్మః సకరో వ్యాళో ఢూః కుచౌ ఢేః కురంగజః ॥ 44 ॥

ఢైరో ఢోః సుఖీ వర్షో ఢౌర్భూమి పయోऽంబరమ్ ॥

ఢః ప్రాగుక్తోऽపి గమనీ రమణీ రమణోత్సుకః ॥ 45 ॥

·         ఢ: డక్కా (వాయిద్యం), గాడిద (రాసభః), కుక్క, పిల్లి (మార్జారము).

·         ఢా: నాభి (బొడ్డు).

·         ఢి: గుదము, పురుషాంగము (మేఢ్రః).

·         ఢీ: పొగ (ధూమము), తీక్షణమైన అగ్ని.

·         ఢు: తాబేలు (కూర్మము), పాము (వ్యాళము).

·         ఢూ: స్తనములు (కుచౌ).

·         ఢే: జింక పిల్ల (కురంగజః).

·         ఢై: (ఒక రకమైన ధ్వని విశేషం).

·         ఢో: సుఖవంతుడు, వర్షము.

·         ఢౌ: భూమి, నీరు (పయస్), ఆకాశము (అంబరము).

·         ఢః: వెళ్లేవాడు, రమించేవాడు లేదా రమించడానికి ఉత్సాహపడేవాడు.

---

ణణాణిణీణుణూణేణైణోణౌణంణః ॥ 15 ॥

అథ ణాదేః । ణో మత్స్యో బహువిస్తారో ణో నిషేధావధిర్విధిః ॥

ణో నకో ణా సదావ్యాధిర్ణా నాభిర్ణిర్వృకోదరః ॥ 46 ॥

ణీః స్వర్గో ణుః కరేణుర్భూర్ణూః కాళిందీ జరాజరా ॥

ణేర్మార్జారో విడంగశ్చ ణైః శృగాలీ హరీతకీ ॥ 47 ॥

ణోః సర్షపోऽథ గౌర్మాయా ణం దర్శనమితీరితమ్ ॥

ణః ప్రాగుక్తోऽపి సంశోషీ నమస్కారో నమస్కృతః ॥ 48 ॥

·         ణ: చేప (మత్స్యః), చాలా విస్తారమైనది, నిషేధము లేదా విధి.

·         ణా: మొసలి (నకః), ఎప్పుడూ రోగంతో ఉండేవాడు, నాభి.

·         ణి: భీముడు (వృకోదరః).

·         ణీ: స్వర్గము.

·         ణు: ఆడ ఏనుగు (కరేణుః), భూమి.

·         ణూ: యమునా నది (కాళిందీ), ముసలితనం (జరా).

·         ణే: పిల్లి, వాయువిడంగము.

·         ణై: ఆడనక్క (శృగాలీ), కరక్కాయ (హరీతకీ).

·         ణో: ఆవాలు (సర్షపః), ఆవు, మాయ.

·         ణం: జ్ఞానము లేదా చూడటం (దర్శనము).

·         ణః: ఎండిపోయేలా చేసేవాడు (సంశోషీ), నమస్కారము.