కాళోజీ గొడవ

కాళోజీ గొడవ

సాహితీమిత్రులారా!

కాళోజీ గారు ప్రజాకవి. 
"చెమ్మగిలని కనులని కనులు బ్రతుకు కమ్మదనము చూడలేవు"
అంటారాయన. వారి రసార్ధ్ర హృదయమే వారి కవితల్లో అంతర్లీనంగా
స్పందిస్తుంది. సమాజంలోని అసమానతలు తొలగించాలనే 
కాళోజీ గొడవ - గులాబిని చూచి ఆయన పెట్టిన గొడవ -


లెక్కకు మించిన రెక్కలు వున్నా
గులాబి పువ్వొకటేనన్నా
మన దేశం ఒకటే అయినా 
కులమత భేదాలెన్నో ఎన్నో

          వికసించిన పువ్వుకు రెక్కలు 
          విహరించే పక్షికి రెక్కలు
          ప్రతిమనిషికి వున్నవి రెక్కలు
          రెక్కలు కలిపిన వుండవు చిక్కులు

రెక్క లాడినా డొక్కలు పూడవు కొందరికి
డొక్కలునిండీ రెక్కలాడవు కొందరికి

           వికసించిన గులాబిరేకులు
           చైతన్యపు సంకేతాలు
           అటపొంచిన గులాబిముళ్ళు
           గురిపెట్టిన తుపాకి గుళ్ళు

(శ్రీరమణ పేరడీలు నుండి................)

బోయీ భీమన్న

బోయీ భీమన్న

సాహితీమిత్రులారా!

-గులాబీ వర్ణన-

ఆంధ్ర కవితాకుమారికి ఊరూరా జరిగిన ఊరేగింపులో యథాశక్తి
పల్లకీ మోసిన బోయీ భీమన్న గారు. వీరి గుడిసెలు కాలిపోతున్నై
కవితా సంపుటికి అకాడమీ బహుమతి లభించింది.
వీరు గులాబీ వర్ణన చేస్తే ఇలా గుంటిందని చెప్పుకోవడమే ఇది.

గులాబీలు పూస్తున్నై
ఒహో పూస్తున్నై

ఎవరికోసమో పాపం
కలవారికే అయివుంటై
రోజాలు రాజాలకు కాక
మరెవరి కోసం

ఒకసారి కోసిన గులాబీలు
మరి మళ్ళీ కోయడానికి
ఎక్కడనుంచి వస్తుంటై

       అవును నిజమే
       ఎక్కడ నుంచి వస్తుంటై

అదే మన సృష్టిలోని రహస్యం
వున్నవారి వినోదార్థం
ఈ గులాబీలు
మళ్ళీమళ్ళీ అవతరిస్తుంటై
పోతుంటో పుట్టుకొస్తుంటై

       ఈ విషవలయం సాగడం
       ఎంతవరకు
       ఆ మొక్కను వేళ్ళతో సహా
       పెకిలించేంతవరకు

(శ్రీరమణ పేరడీలు నుండి...........)

ది గ్రేట్ లౌ లెటర్

ది గ్రేట్ లౌ లెటర్

సాహితీమిత్రులారా!

గురజాడవారు సృష్టించిన "గరీశం" ముళ్లపూడివారి చేతిలో
పునర్యవ్వనాన్ని సంతరించుకున్నాడు. లెక్చర్లకు అలవాటు 
పడిన గిరీశం ప్రేమలేఖ ఇలా సాగుతుంది.

      మిస్ బుచ్చెమ్మ,
      లెటర్ రాయమంటే - ఓ యిటీజ్ కంప్లీట్లీ ఔట్ డే టెడ్. లౌ అండ్ ఇట్స్ నేచర్ మీద ఓ ఘంట లెక్చరిచ్చేద్దును గాని మన టెలుగూస్ కి కొన్ని ఫార్మాలిటీస్ అఘోరించాయి కదా!
పోతే వదినా!  మీకిక్కడ వో విషయం చెప్పాలి. ఎప్పుడూ యీ  గిరీశం లోక కళ్యాణం కోసం అంటే వరల్డ్ మారేజ్ కోసమే కంకణం కట్టుకున్నాగాని సొంతానికి వోసారయినా కట్టుకున్నాడు కాదు మీరు డేరింగా - డార్లింగ్ అంటే యిహ పెళ్లి విషయమంటారా దొరల ఫాయలాలో లాగించేద్దాం. అయితే ప్రేమను గురించి మీకిక్కడ నాలుగు ముక్కలు చెప్పకపోతే సందర్భం వదలి చెపాయించినట్టు అయిపోతుంది. మీరు కొసాకి చదివాక నచ్చకపోతే గుగ్గిలం వేసుకోండి. గిరీశం అక్షరం నిప్పుల్లో వేసినా ఘుమ ఘుమలాడుతుంది. చర్చిల్ మహాశయుడు చచ్చి ఏ లోకాన వున్నాడో - నీ లెటర్స్ వుంటే లంక పువాకు బలాదూరోయ్ అనేవాడు. అసలీ ప్రేమలేఖలు డిక్టేషనుకి వొదగవుగాని లేకపోతే పూటకొహటి దంచెయ్యకపోయానా టెంథౌజెండ్
బ్రెయిన్సు. ఇరవై వేల చెవుూ వున్న సభల్లో లెక్చర్లివ్వడానికి నోరు తిరిగిన వాడికి ఆఫ్ట్రాల్ వొక్కరు చదువుకునే వుత్తరం ముక్క రాయాలంటే డామిట్... చెడ్డ చిర్రెత్తుకొస్తుంది. సీమ దొరలకి సంతాప సందేశాలు రాసిపెడితే ఆ భాషా అదీ చూసి బట్టీయం పెట్టేవారు. బతికుండగానే అబిట్యురీలు రాయించుకుని చట్రాలు  కట్టించుకున్న దొరలు యింకా బతికే వున్నారు. కావాలంటే సాక్షీకం యిప్పించేగల్ను. నా ప్రేమ వ్యవహారం. కచేరీ వ్యవహారంతో జతచేసి మీ నాన్నతో మాట్లాడగలను. ఆయన మనసు మీ మనసులాగా మెత్తన కాదు చూశారూ. తొందరగా నాటుతుందని అనుకోను. బ్రదరిల్లా వెంకటేశం మన ప్రేమకు అంబరిల్లా లాంటివాడు. సిగార్స్ కే కాపర్స్ కొరత వుండగా తపాలు ఖర్చులకు ప్రతిసారి ఠస్సా వెయ్యాల్సి వస్తోంది.

(ఏమిటి నా లెటర్లన్నీ కచేరీ నుంచి వచ్చాయని 
మీ నాన్నకు యిచ్చావా డామిట్ ప్రేమ అడ్డం తిరిగింది.)

(శ్రీరమణ పేరడీలు నుండి.................)

ప్రేమ - లేఖై పారిపోయింది

ప్రేమ - లేఖై పారిపోయింది

సాహితీమిత్రులారా!

శేషేంద్ర శర్మ గారిది తెలుగులో కొత్తబాణి. ఆయనదొక ప్రత్యేకవాణి.
వారు రాసే లేఖ వచనకవితలాంటి గద్యంలో సాగితే యిలా వుండవచ్చు.............

       కాదంబరీ!
       నాటి ప్రత్యూషంలో క్షణక్షణమూ నీవే అయి పరిస్పందిస్తున్నప్పుడు - నా హృదయ కుహరంలో లార్క్ పాడిన పాటను మొహమల్ తివాచిగా పరిచాను నీకోసం.
       నీ రూపం సోకి నా మనసు ముక్కలై వడగళ్ళను వర్షిస్తోంది. ఉద్యానంలో రాలిపోతున్న లిల్లీలు నా గుండెలోకి జారిపడే పిడుగులు
గుప్పెడు గుల్ మొహర్ లు నీడలు నా తాపాన్ని చల్లార్చలేక ఆవిరులై దిగంతాలకు పారి పోతున్నాయ్-
       చిట్టిపోయిన ఊహల్లోంచి స్రవిస్తున్న అశ్రువులు చెంపల్ని జలపాతాలు చేసి, పాదపీఠాన్ని నిర్దాక్షిణ్యంగా కోసేస్తున్నాయి - కోమల విషాదాన్ని భరిస్తూ, నీ సౌమ్యశాసనం కోసం బానిసనై నిలబడ్డాను.....
       సాగరగర్భంలోంచి చీల్చుకు వస్తున్న ప్రతి కెరటపులయలోనూ నీ రూపాన్ని దర్శిస్తున్నా - విచ్చుకుంటున్న ప్రతి పువ్వు చేసే రెక్కల సవ్వడిలోనూ ఆ సీమ చైతన్యమూర్తిని వీక్షిస్తున్నా-
       వేకువలో నీ లావణ్యాన్ని పాటలలోకి తర్జుమాచేసి నా కళ్లకు విన్పిస్తుంది. చిన్న పక్షి ఘోషించే కోటి జలపాతాలను భరిస్తున్న నన్నాపాట సముచ్ఛకితుణ్ణి చేస్తుంది. నీ పదధ్యనుల్ని దోసిళ్ళలో గ్రోలి, నీ దరహాసాలను చూపుల చెమ్కీదారాలతో దండలల్లి హృదయ దవాక్షానికి తోరణం కట్టాలని వుంది-
      కాదంబరీ నీ రాక ఎప్పుడో నీకోసం నిరీక్షిస్తూనే వుంటా - మృత్యువుతో కబురంపినా చాలు.......

(లేఖ చదివాక మనసు దూదిపింజలై తేలిపోతుంది - జవాబు మాట యెలా వున్నా)

(శ్రీరమణ పేరడీలు నుండి...........)
       

హైకూలూ, స్మయికూలూ

హైకూలూ, స్మయికూలూ

సాహితీమిత్రులారా!

హైకూలూ, స్మయికూలూ

                                            తెలుగు మాతృక - అజంతా
                                            స్వేచ్ఛానువాదం - శ్రీరమణ

నా నిద్రని మరచెంబులో వడపోసి
గుప్పెడు అక్షరాల్ని పడేసి మూత పెట్టేశా
ప్రతి అక్షరం ఒక పిల్లకల
శ్రీమద్గురు గురు తావళం పూస

      మో-కాళ్ల పర్వతం పాకలేను
      శ్రీనివాసా దిగిరా నీకు పుణ్యముంటుంది

అడవిలో తుపాకీ బుల్లెట్ గుడ్లు పెట్టింది
వార్ గ్రూప్ లు సమస్తం గ్రూప్ వార్ లు

        మూడో తరం దాటిపోయింది
        సపిండీకరణానికి సరైన సమయం

ప్లాట్ పారం మీద కపాలమోక్షాలు అవుతున్నాయి
రాజకీయ శ్రీరాగంలో దైవతం వేసుకోవచ్చు శిష్యా

         ఈ భూగోళం గంగిగోవు
         నా దేశం గంగడోలు

ఆవుపాలూ అనుభూతి పళ్ళూ
జరీ ఉత్తరీయాలూ కవిత్వాల కొలబద్దలు

హైకూలు స్మయికూలు
అందరూ క్యూలో నిలబడండి
వరుసగా నరుక్కొస్తా-

తాజాకలం అను అసలు సంగతి

పోనీ,
ఓ పని చేద్దాం
చెట్లన్నిటికీ కులాల పేర్లు పెట్టుకుందాం
అప్పుడేలాగూ చచ్చినట్టు బతికించుకుంటాం
                                                                         (ఆంధ్రప్రభ దినపత్రిక 1994)

(శ్రీరమణ పేరడీలు నుండి.................)

శ్రీరంగ కవితలు

శ్రీరంగ కవితలు

సాహితీమిత్రులారా!

నెమలిని జాతీయ పక్షిగా నిర్ణయించిన 
సందర్భంగా గురించి వర్ణన కవిసమ్మేళనం

ఆవేదనకి, ఆవేశానికి శ్రీకారం శ్రీశ్రీ. మాటల పొదుపు, ఉక్తిలో నవ్యత, బిగింపుగల భాష ఈయనకు మహాకవి యోగ్యత పట్టడానికి గల అర్హతలు. అనితర సాధ్యం నా మార్గం అని చెప్పుకున్న శ్రీరంగం శ్రీనివాసరావ్ గారి వెంట నాలుగు అడుగులు....

నట్టడవి లోంచి
నయాదిల్లీకి
మహాప్రస్థానం
మర్చిపోకు నేస్తం
నీ వాణ్ణి నేను
జాతీయ జంతువని
మనిషిని
అగ్బర్ నామా
పీకాక్ త్రోన్
బ్రిటిష్ రాణి
గతం గతః

పక్షులు
అక్షులు
కుక్కలు 
రుక్కులు
అన్నీ వొకటే రష్యాలో
ఇక్కడ మాత్రం వొకటొకటే!

(శ్రీరమణ పేరడీలు నుండి.............)

సంజీవనీశైలి

సంజీవనీశైలి

సాహితీమిత్రులారా!

ఒక రచయిత పద్య లేదా గద్యశైలిని 
హాస్యస్ఫోరంగా అనుకరిస్తే - అది పేరడీ.

వెళుతున్న రైలు - ఫస్ట్ క్లాస్ కంపార్ట్ మెంట్ లో

అతడేదో ఆలోచిస్తూ ప్రయాణం చేయడం

ఈ సన్నివేశంతో రాసిన పేరడీ-

   సంజీవదేవ్ గారు గద్యరచనలో కొత్త పోకడలను ప్రవేశ పెట్టారు. తర్కమూ, గంభీరమైన సంస్కృతపదాలను సామాన్యవాక్యాల్లో పొదగడమూ వీరి ప్రత్యేకత. ఇదే సంఘటనను సంజీవ్ దేవ్ గారయితే!

   "రైలు జడమే అయినా అది కదుల్తుంది. చెట్టు చేతనమే అయినా అది కదలదు. కదలే అచేతనాలు, కదలని సచేతనాలు, కదలే సచేతనాలు: కదలని అచేతనాలు కూడా తారసపడతాయి. నిత్యజీవితంలో కదలిక సజీవమైన ప్రాణస్పందనకు గతిశీల చిహ్నం.
రైలు చేస్తున్న శబ్దం లయాత్మకంగా తట్టసాగింది ఫస్ట్ క్లాస్ లో కూర్చున్న అతనికి, కిటికీ గుండా బాహ్యజగత్తును అనుశీలన చేయసాగేడు. అభివ్యక్తపరచబడిన భావాలేవో అతని మానసాకాశంలో వుండి వున్నాయి. దూరాన ఛాయారూపంలో అస్పష్టంగా అగపడే పర్వత పంక్తులు ముక్తాకాశం క్రింద రమ్యంగా గోచరిస్తున్నవి. అతను వివాహితుడా?అవివాహితుడా? అని ఆలోచన చేయసాగేను. కొందరు వివాహితులు అవివాహితల్లాగాను కొందరు అవివాహితులు వివాహితుల్లాగాను వుంటారు. అతను వివాహితుడనే నిర్ణయానికి వచ్చాను. కాని, నా నిర్ణయం భ్రమయేమోననే సందేహం కూడా కలిగింది."

(శ్రీరమణ పేరడీలు నుండి.............)

రైలుబండిలో వైతాళికులు -(చివరి భాగం)

రైలుబండిలో వైతాళికులు  -(చివరి భాగం)

సాహితీమిత్రులారా!
నిన్నటి తరువాయి...........

     టిక్కెట్లవాడు వుదాసీనంగా విని, రైలు ఆగే స్టేషన్ కోసం చూస్తున్నాడు - ఓ నిర్ణయానికి వచ్చేసి.

     కొందరు వినయం ప్రదర్శిస్తూ నిలబడ్డారు.

     కొందరు కానున్నది కాక మాననా యని కూర్చున్నారు.

     కాటూరిగారు చుట్టకాల్చడం మానలేదు.

     "చుట్ట పారెయ్యండి. బొత్తిగా లౌక్యం తెలీదు.... " అని గుసగుసలు విన్పిస్తున్నాయి.

     కృష్ణశాస్త్రిగారి పరిమళం తగ్గలేదు.

     కురుమెళ్లవారు స్తిమితపడ్డారు. సభాపతి ఈ విధంగానైనా రుక్మిణీనాథానికి శాస్తి జరుగుతుందని లోలోపల తృప్తి పడుతుండగా-

      రైలు ఆగింది-

      శ్రీశ్రీ చేత "రుక్కాయ్ "అని పిలువబడే రుక్మిణీనాథం రొప్పుతూ రోస్తూ రావడం కన్పించింది.

      అందరికీ జ్యోతిర్దర్శనం అయినంత సంతోషమైంది.

      "కొంప ముంచావు కదయ్యా..... " అన్నారంతా ముక్త కంఠంతో.

      "ముంచేవాడినైతే అసలు రాకే పోదును కదా......." అన్నాడాయన.

      "ఇంతకీ టిక్కెట్లెక్కడా......."

      "నోట మాట రావడం లేదు. కొంచెం స్తిమిత పడనీండి"

      జలసూత్రం వెనకాల, తరుముకు వస్తున్నట్టు - ఎర్రరంగు సేలం పట్టుపంచె, పైన నిండుగా ఉత్తరీయం కప్పుకుని ఓ నిండైన విగ్రహం కదలి వస్తూంది. ఆయన చేతిలో వెండి చెంబు - అందులో దర్భతో కట్టిన కూర్చ.. మధ్య మధ్య మనిషి తగిలినప్పుడల్లా ఆగి, చెంబులోంచి కూర్చోదకం నెత్తిన జల్లుకు ముందుకు సాగుతున్నాడు. కాలుతున్న ప్లాట్ఫాం మీద కాళ్లకి చెప్పులు కూడా లేవేమో మరీ వేగంగా నడుస్తున్నారు.

     "ఏమోయ్.... సఖుడా! కుశలమా?" అన్నారాయన కవులు అందర్నీ వుద్దేశించి.

      "తమరా మహాశయా......." అన్నారంతా

      ఆయన రాయప్రోలు సుబ్బారావుగారు అమలిన శృంగార చక్రవర్తి

      "కాళ్లకి జోళ్లు తగిలించుకో కూడదూ......." అన్నారు కాటూరివారు.

      "......ఈ అనంత భూతలిని

      మన భూమి వంటి చల్లని భూమి లేదు.
     
      ఏ దేశమేగినా, ఎందుకాలిడినా......."

                                  అన్నారాయన గాంభీర్యంగా

      "ఈ జీవుని వేదన ఈ జీవిది.... " అని విశ్వనాథ ప్రకాశంగా నిట్టూర్చారు.

       జలసూత్రంవారి రొప్పు తగ్గింది. అందరూ ఆయన వంక గుచ్చి గుచ్చి ముద్దాయిని చూసినట్టు చూస్తున్నారు.

       "అమలిన శృంగారం...శృంగారం అంటూ ఆయచన ఆడవాళ్ల పెట్టిలో కూర్చున్నారు. నేను పెట్టి పెట్టి తిరిగి తిరిగి చచ్చి చెడి వెదికి
తెచ్చాను......" అన్నారు జరుక్ కోపంగా.

      "అమలిన శృంగారానికి ఆడవాళ్ల పెట్టి దేనికి..." అప్పర్ బెర్త్ మీంచి కృష్ణశాస్త్రి ప్రశ్న.

      "స్త్రీ లేక శృంగారము వుండదు కదా! నా అమలిన శృంగారం ఆడవాళ్ల పెట్టిలోనే సాధ్యమోయి సఖుడా" అని రాయప్రోలు వారి జవాబు.

       "పైగా క్షణక్షణం ఈ నెత్తిని నీళ్లు జల్లుకోవడం... మీద పడ్డాయని కోపాసెంజెర్లతో ఘర్షణలూ - సర్ది చెప్పి తీసుకొచ్చేసరికి నా తలప్రాణం తోకకి వచ్చింది... మరో పులి మీద పుట్ర, ఆడవాళ్ల పెట్టెలో గుడిపాటి వెంకటాచలం నన్ను ముట్టుకున్నాడు స్నానం చేయాలంటూ వీరు నన్ను తింటున్నారు..." ఘాటుగా నిట్టూర్చారు జలసూత్రం.

       "సర్లే - టిక్కెట్లివ్వండి..."

       " నా దగ్గర అన్నీ లేవు - కొన్నే వున్నాయి."

        "అదేమిుటయ్యా - అనీ నీ దగ్గరేగా వుంటా...."

       " నిజమే. అది వేరే కథ. గుడుపాటి వెంకటాచలం మొదట్లోనే మనతో చీలిపోయి ఇంకో లేడీస్ కంపార్ట్ మెంట్లో ఎక్కాడు కదా! ఆ బోగీలో నిబడి అయిదారు స్టేషన్లదాకా వుమెన్స్ లిబ్ మీద వుపన్యాసం యిచ్చాడు..."

     "ఆ తర్వాత..." అడిగారెవరో ఆత్రంగా

     "తర్వాత..ఏదో స్టేషన్లో అయిదారు మంది స్త్రీప్యాసింజర్లతో దిగిపోయాడు. ఇప్పుడు నాదగ్గర టికెట్లలో అయిదు షార్టు...."అని కథ ముగించారు రుక్మిణీనాథం.

     "మరీ ఆశ్చర్యం.....పైగా అయిగారుగురివా...అమ్మో?" అని ఆశ్చర్యంతో ముణిగిపోయారు పిలకా గణపతిశాస్త్రిగారు. రాయప్రోలువారు అందరిమీదా కూర్చోదకం చల్లారు. కూతవేసి రైలు బయలుదేరింది- వైతాళికులతో-


(ఆంధ్రజ్యోతి వారపత్రికలో 1979లో ప్రచురించ బడింది.
  1994 అక్టోబరులో ఆహ్వానం మాసపత్రికలో పునర్ముద్రించబడింది.)

(శ్రీరమణ పేరడీలు నుండి..............)

రైలుబండిలో వైతాళికులు - 5

రైలుబండిలో వైతాళికులు - 5

సాహితీమిత్రులారా!
నిన్నటి తరువాయి..........

"పతితులార 

భ్రష్టులార

దగాపడిన తమ్ములార

ఏడవకండేడవకండి

వచ్చేశాయ్, విచ్చేశాయ్

జగన్నాథ

జగన్నాథ

జగన్నాథ రథచక్రాల్

వచ్చేశాయ్, విచ్చేశాయ్......"

                        అని శ్రీశ్రీ కంఠం రైలు పెట్టి మార్మోగింది.

    అంతా బిక్కు బిక్కుమంటూ నిశ్శబ్దంగా చూస్తున్నారు.

    "ఏమిటయ్యా - మా టికెట్లుగాని నీ జేబులో వున్నాయా? 
      అంతలా భరోసా యిస్తున్నావ్ " 
      అని సూటిగా అడిగారు విశ్వనాథ.

    "ఇతరేతర కారణాల వల్ల నేనేమీ చెప్పదల్చుకోలేదు"
      ముక్తసిరిగా అన్నారు శ్రీశ్రీ-

    టి.టి.ఇ. మాత్రం గేటు వైపు జారుకున్న గణపతిశాస్త్రిగారిని నిలదీశాడు.

    టికెట్ కోసం చెయ్యి జాపగానే - టికెట్లవాడి అరచెయ్యి సాగదీసి నవ్వబోతూ 
"అరెరె... వండర్ ఫుల్...ఇది చెయ్యి కాదు...అయ్యా తమరు నమ్మాలి - నేను తిరిగొచ్చేప్పటికి మీరిక్కడ వుండరు.. ఆ రేఖ మహత్యం అలాంటిది"- గణపతిశాస్త్రి గారు లౌక్యానికి టి.టి.ఇ.పడిపోయాడు. కొంచెం సిగ్గుపడి చెయయి వినయంగా అందించాడు. శాస్త్రిగారు ఏకధాటిగా వున్నవీ లేనివీ చెప్పి టికెట్ గండం తప్పుకున్నారు.

    శ్రీశ్రీ వంతు వచ్చింది. టికెట్ లేదు. పైగా అందరికీ భరోసా ఇవ్వడం కూడాను. ఇదంతా గమనించి -

    "ఎవరు మీరు?" అన్నాడు టి.టి.ఇ.వాడు.

    "భూతాన్ని

    యజ్ఞోపవీతాన్ని

    వైప్లవ గీతాన్ని నేను -"

    "కవిత్వంలో దేనికి? తెలుగులో చెప్పరాదుటయ్యా? అన్నారెవరో.

    "నేను శ్రీశ్రీని. ఈశతాబ్దం నాది"

     "కావచ్చు. కాని ఈ రైలు శ్రీ సర్కారువారిది" -  అన్నాడు టి.టి.ఇ.

     "మొన్నటి దాకా తెలుగు సాహిత్యం నన్ను నడిపింది. ఇప్పుడు దాన్ని నేను నడుపుతున్నాను......"

     "అవచ్చు. కాని ఈ రైళ్లని ఇండియన్ రైల్వేస్ వారు నడుపుతున్నారు"

    ఔను నిజం, ఔను సుమా నీవన్నది నిజం నిజం

        అనేసి సీటుమీద కూచుని, నిట్టూర్చి మళ్లీ హరీస్ఛట్టో లోకి వెళ్ళిపోయారు.

    తనంతట తానే ఎదురుపడి "నేనేమోనూ...సారీ. ఐ యామ్ మిస్టర్ నరసింహశాస్త్రి మొక్కపాటి ఆఫ మొగల్తూర్ - ఆథర్ ఆఫ్ బారిష్టర్ పార్వతీశం దిగ్రేట్.... "అని టి.టి.ఇ.కి ఘ్టిగా షేక్ హ్యాండిచ్చి పరిచయం చేసుకున్నారు.
    
     "తర్వాణి అన్నం, ఆవకాయ, మంచినీళ్ళు, మరచెంబు పంటి కిందికి వుంటాయని మామిడి తాండ్ర, జంతికలూ తెచ్చుకున్నాను. బట్ టికెట్ ఫర్గాటెన్..."

(శ్రీరమణ పేరడీలు నుండి...........)

రైలుబండిలో వైతాళికులు - 4

రైలుబండిలో వైతాళికులు - 4

సాహితీమిత్రులారా!
నిన్నటి తరువాయి........

విశ్వనాథకి చెయ్యి జాపి-

      "టికెట్ సార్...."

       "లేదు"

         "లేదా... ఇందాక ఎక్కడో వుందన్నారు?"

           "ఔను. అంటాను.

              అల నన్నయకు లేదు తిక్కనకు లేదు"

   "వాళ్ల సంగతి సర్లెండి. మీ సంగతి చెప్పండి.. పైగా మీరెవరో పెద్దమనిషిలా వున్నారు...."

వి.స.గారు వాని వంక విసవిసా చూసి

"నన్ను నెఱుగరో తెలుగునాట మీరు
విశ్వనాథ కులాంబోధి విధుని బహు వి
చిత్ర చిత్ర ధ్వని బహువిచ్ఛిత్తి మన్మ
హాకృతి ప్రణేత సత్యనారాయణ కవి-"

అని కంఠమెత్తి పాడారు.

      "పదగుంఫన మమోఘము....." అని వాఖ్యానించారెవరో - బహుశా కాటూరి వారే కావచ్చు.

   టి.టి.ఇ. అందుకేమీ రియాక్ట్ కాలేదు.

   పక్కన నిలబడండి అన్నట్టు సైగచేసి కాటూరి వారిని సమీపించాడు

   కాటూరి వారు మౌనంగా పింగళి వారిని చూపించారు

   "ఇదేం పద్ధతిగా లేదు. ఎంత జంటకవులమైనా, జవాబు కలుసే చెప్పాలా ఏమిటి?  ఈ క్లిష్టసమయంలో నా మీద భారం మోపకండి... మీరే చెప్పండి ఆ సంజాయిషీ ఏదో....."
చుట్ట తియ్యకుండా "ఉహు....ఉహు. ..."అనడం తప్ప కాటూరి వారి జవాబు లేదు.

    టి.టి.ఇ.కి ఇదేదో ఓ ముఠా అనీ, టికెట్ లేని ట్రావెలర్స్ అని అర్థమైపోయింది-

     అసలే లాలిత్యం - ఆపైన భయం - బాపిబావ మెలికలు తిరిగి పోతున్నారు - పక్కన నిలబడి.

    "టికెట్ ప్లీజ్...." అనగానే బాపిరాజు నీటి చిమ్మెన ఒక్కతూరి పైకెగసినట్టు ఇట్లు ఆరంభించిరి-

    "బెజవాడ నుండి కాకినాడ పోర్టు స్టేషనుకు టికెట్టు కొని యుంటిని..
నేను రూపాయి నాణెము ఇవ్వగా టిక్కెట్టుయున్నూ మూడణాలన్నర తిరిగి ఇచ్చినాడు. అతడిచ్చిన టిక్కెట్టు రెండంగుళముల మువ్వీసము పొడవు, అంగుళము బైన ఆరువీసముల వెడల్పూ, రెండు నూళ్ల మందమునూ, అరతులము బరువున్నూ కలిగి యుండెను. దానిపై ఏడు అంకెయు, దానికి ముందు రెండు సున్న వున్నవి. మొదటి అంకె అయిదు తదుపరి నాలుగు వున్నది. తెలుపు పసుపు కలివేత వర్ణములో కుడి అంచు పై భాగమున నల్లని చార కలిగియుండెను. చీనా దేశములో జలవర్ణ చిత్రములను ఇదే కొలతలు గల ఫలకములపై చిత్రించు నాచారము కలదు. ఇట్టి వానిని మినియేచరు చిత్రకళ అని వ్యవహరింతురు...."

   "మహాప్రభో! నన్ను వదిలెయ్యండి" అని గావుకేక పెట్టి టి.టి.ఇ. అవతలి వైపుకి నిష్క్రమించినాడు.

   "నీ శైలికి గొంత శక్తియున్నది"- అని విశ్వనాథ బాపిబావని అభినందించిరి.

   "రేపు సాహితీ సమితి సమావేశంలో - మన సభ్యులకు రైళ్లలో, బస్సులో, లాంచీలో, రేవు పడవలో టికెట్ కొనే అగత్యం వుండరాదని ఒక తీర్మానం ఏకగ్రీవంగా ఆమోదింపజేసి. వాటి నకళ్లు తీసి సర్కారు వారికి సమర్పిస్తాను...." సభాపతి హోదాలో హుకుం జారీ చేశారు శివశంకరస్వామి.

   "రేపటి సంగతి సరే... ఇప్పటి మాటేమిటి?"

   "అసలింతకీ మన రుక్మీనాథం ఏమైపోయినట్టు..."

   టి.టి.ఇ. వచ్చే స్టేషన్ లో దిగిపోవాలని నిష్కర్షగా చెప్పేశాడు.

   అంతా గందర గోళంగా వుంది - కవులలో కలకలం.

   "కర్మఫలము అట్లున్నపుడు ఒక యూరి కరణము మరియొక ఊరి కాపు కాక తప్పదు. మనము రుక్మిణీనాథమును నమ్మితిమి. మనిషి మనిషిని నమ్మును. లేనిచో మానుని నమ్మునా? నమ్మడు. నమ్మక మనగానేమి? అది యొక మానసిక ప్రవృత్తి నమ్మకము 
వేరు. విశ్వాసము వేరు. సమాజము - అనగా మనుషుల గుంపు. ఇందు కొందరు అంజనీ బుత్రులు కొందరు ఆషాడభూతులు. అతడు నమ్మిన బంటు. ఈతడు కాదు. అది మనకు తొలుతగా తెలియునా తెలియును. తెలియదు. ఇదియొక చమత్కారము........."

    "చస్తుంటే సంధ్యమంత్రమని - నడుమ మీ మధ్యాక్కరలా..."
అని పింగళివారు వారించారు.

(శ్రీరమణ పేరడీలు నుండి .............)

రైలుబండిలో వైతాళికులు - 3

రైలుబండిలో వైతాళికులు - 3

సాహితీమిత్రులారా!
నిన్నటి తరువాయి.........

        ఉన్నట్టుండి కమ్మని అత్తరు వాసన గుప్పున తగిలింది. అందరూ
ముక్కుపుటాలెగరేసి పైకి చూశారు

     అప్పర్ బెర్త్ మీద కూచున్న కృష్ణశాస్త్రి గారు అత్తరులో దూది తడిపి వైనంగా టిక్కెట్లకి రాస్తున్నారు - ఎంకిపాట హమ్ చేస్తూ.

అది గమనించిన విశ్వనాథ నవ్వు ఆపుకుని - "అన్నట్టు మన టిక్కెట్లెక్కడ" - అన్నారు.

    "రుక్మిణీనాథం దగ్గర వుంటాయ్"- అన్నారు కాటూరి వారు చాలా నిర్లక్ష్యంగా చుట్టనోటితో -

    "ఉంటాయ్ - అని వూహించడం కాదు - వున్నవా? - అది ముఖ్యం - అడుగో రంకు మొగుడల్లే టిక్కెట్లవాడు రానే వస్తున్నాడు".

    ఇంతలో టి.టి.ఇ. "టికెట్ సార్ టికెట్" అంటూ వచ్చాడు.

     "మాటలోనే వచ్చారు....వెయ్యేళ్లు..మా రుక్మీణినాథం దగ్గర వున్నాయి."

     "ఆయనెక్కడ.."

     "ఇప్పటిదాకా ఇక్కడే వున్నారండీ..ఇప్పుడే వస్తాడు.".శి.శి.స్వామి వారికి కోపం ఇంకా తగ్గలేదు.

     అప్పర్ బెర్త్ మీద కూచున్న కృష్ణశాస్త్రి గారిని "సార్ మీరు దిగిరండి. 
టికెట్ ప్లీజ్.. "అన్నాడు.

దిగిరాను దిగి రాను

దివి నుంచి భువికి

దింపి వేతురు గాక

నాకేటి వెరపు -

ఆన్నారు కృష్ణశాస్త్రి గంభీరంగా -

   ఏమీ అర్థంగాని టిక్కెట్లవాడు "తమరెవరు? ఎక్కడికి వెళ్ళాలి?" అన్నాడు
టిక్కెట్ల కోసం చెయ్యి జాపి.

   నా నివాసమ్ము తొలుత గంధర్వలోక

   మధుర సుషమా సుధాగాన మంజువాటి

   ఏ నొక వియోగ గీతిక.

   అనగా విని, కాలము వ్యర్థపుచ్చ నిచ్చగించక. టిక్కెట్లందుకొనుచు
ఆ కవికి టి.టి.ఇ. నిట్లనియె
-
   "టికెట్ ప్లీజ్"
   
   కృష్ణశాస్త్రి గారు చహల్ తో లాల్చీ జేబులో చెయ్యిపెట్టి ఘుమ ఘుమ
లాడుతున్న రెండు టికెట్లని అందించారు. టి.టి.ఇ. ముక్కులెగరేసి అదోలా ఆయన వంక ఓసారి చూసి-
    "ఈ రెండో టికెట్ ఎవరిది" అన్నాడు

   " నా ఊర్వశికి..."

    "వేరీజ్ షీ...."

    "ఎదలోపలి యెదలో, నెమ్మదిలో, జీవిత రహస్యమార్గమ్ములలో"
    .........

    కింద నున్న కురుమెళ్ల వెంకట్రావు గారు గురువుగారి హటం చూసి
కంగారు పడ్తున్నారు. దిగిరండి అంటే దిగిరాను అంటున్నారు. ఆయనకి అంతా అయోమయంగా ఉంది.

    సంధ్యవసాన
    సమయమున నీప సాదప శాఖికాగ్ర
    పత్ర కుటిలముల లోపల వసించు
    ఇరుల గుసగుసల్ వానిలో నిపుడునపుడు..

     టి.టి.ఇ. అయోమయంలో పడి "అయ్యా ఏమిటి వారనేది" అని కురుమెళ్ల వారిని అడిగారు.
    "...ఏదియొ అపూర్వ మధుర
     రక్తి స్ఫురియించుగాని అర్థమ్ము కాని
     భావగీతమ్ములవి....-"

     అని కురుమెళ్లవారు సమర్థించి చెప్పారు. ఆ రెండో టికెట్టు నా కోసం తీసుకున్నారని కూడా నచ్చ చెప్పారు. పొయిట్రీ వదిలేసి లెఖ్ఖ సరిపెట్టుకున్నాడు టి.టి.ఇ.
    
      "...కాదు..కాదు. ఇతనికి కాదు... ఇది నా ఊర్వశికే

            నిదురలో స్వప్నాల కదలికే బరువైన

            కలలెల్ల కనులిచ్చి కాల్చు నా గతియేమి!"
   
     అని దేవులపల్లి వాదిస్తే-

     "అయ్యా... మధ్యలో దింపేస్తే నా గతి ఏమిటో ఆలోచించండి" ప్రాధేయ పూర్వకంగా వారించారు వెంకట్రావుగారు.

     టిక్కెట్లవాడు ఇదంతా గమనించి దేవులపల్లి వంక జాలిగా చూసి వూరుకున్నాడు.   


(శ్రీరమణ పేరడీలు నుండి........)

రైలుబండిలో వైతాళికులు - 2

రైలుబండిలో వైతాళికులు - 2

సాహితీమిత్రులారా!
నిన్నటి తరువాయి.........

   గంభీర వాతావరణం ఆవరించింది. రైలు పెట్టెలో పరిస్థితి గమనించిన పిలకా గణపతి శాస్త్రి గారు - వున్నట్టుండి ఒక్కసారి కళ్లు పెద్దవి చేసి బోలెడు ఆశ్చర్యం నటిస్తూ.........
    
   "ఆహా... ఏమి బిస... ఏమి బిస.... ఆ యొక్క రాక్షసబొగ్గుతో ఇంతమందినీ లాక్కుని ఈ విధంగా ఛుకు....ఛుకు...ఛుకు మని అలుపూ సొలుపూ లేకుండా పరుగెత్తడం వుంది చూశారూ... అరెరెరె... ఏమాశ్చర్యం...... ?"అని అందరివైపు నోరు తెరచి చూశారు.


    అప్పుడే వస్తున్న జలసూత్రం రుక్మిణీనాథ శాస్త్రి ఆశ్చర్యప్రకరణమంతా విని-

"మనవాళ్ళు మామూలు తోటకూర తిని మహాకావ్యాలు రాసేస్తుండగా లేంది- బొగ్గుతో రైలు నడవడంలో ఆశ్చర్యం ఏముంది లెండి.." అన్నారు సౌమ్యంగా ఉత్తరీయాలు వున్నవాళ్లూ, లేనివాళ్లూ కూడా ఒక్కసారి బుజాల మీద చేతులు వేసుకున్నారు.

    తల్లావఝుల శివశంకరస్వామి నీటుగా సింగిల్ సీటు మీద రైల్లో కూడా నేను సభాపతినే అన్నట్టు కూర్చున్నారు ఏదో తీవ్రంగా ఆలోచిస్తున్న భంగిమలో...

    జలసూత్రం ఓ క్షణం ఆగి "రైలు పట్టాల్ని చూస్తుంటే మా సభాపతిగా గారి కవిత్వం జ్ఞాపకమొస్తుంది. నాకు - అడ్డంగా వేసిన బద్దీలు నిక్కచ్చిగా కొలిచి తూచి వేసినట్టుంటే ఆయన పద్యపాదాల్లాగూ, క్రమంగా  వుంటాయి. ప్రతి ఎనిమిదింటికీ దూరం తగ్గించి కాస్తంత దగ్గరగా నాలుగు బద్దీలుంటాయి చూశారూ - సీసపద్యం కింద ఎత్తుగీతి లాగు - సమాసాల కంకరరాళ్లు సరేసరి - అటూ ఇటూ కొలిచి కొట్టిన మార్జిన్లు లాగు ఇనుప కమ్మీలు.. స్వామి వారి పద్యాలని తెచ్చి పొడుగ్గా పేర్చుకుంటూపోతే రైలు పట్టాలే సుమండీ... "అనేసి మెరుపులా మాయమైపోయారు.

    "ఉపమ బేషుగ్గా వుంది..." అని ముక్తకంఠంతో అక్కడ వున్న వారందరికీ అనాలనిపించింది. కాని తమాయించుకున్నారు.

    శివశంకర స్వామి వారు మాత్రం గొంతు పెగలనంతగా వుక్రోషించారు. వుపాయం తోచక వూరుకున్నారు.

    అలక్ష్య లక్ష్య లక్షణంగా పైజమా పైచొక్కా వేసుకుని నామార్గం వేరన్నట్టు ఇవతల కక్ష్యలో కూచుని హరీస్ ఛట్టో చదువుకుంటున్న శ్రీశ్రీ స్వామివారి వంక ఓ చూపు చూసి కళ్లద్దాలు సవరించుకున్నారు. అంతా నిశ్శబ్దం. వాతావరణం దిగులుగా వుంది. 

     ఇంతలో ఏపిల్...ఏపిల్...పావలా అని గుక్క తిప్పుకోని 
కేకతో పళ్లబ్బాయ్ కంపార్ట్ మెంట్ లోనికి వచ్చాడు.

     ఆ సమయంలో పళ్లబ్బాయ్ పెద్ద ఆసరా అయ్యాడు అందరికి - 
అప్పట్లో భావకవిత్వం బ్రేక్ త్రూ అయినట్టు-

"కొంటే బాగుంటుంది" - అన్నారు పింగళి.

"తింటే మరీ బాగుంటుంది" - అన్నారు కాటూరి.

    "జంట కవిత్వం బానేవుంది... అయితే నేను కొనాల్సిందేనా... అంటూ"
ఎంపిక చేసి పది పళ్లు బేరం చేశారు విశ్వనాథ-

    "మిగిలితే మాత్రం నాకొకటి ఇవ్వండి" అన్నారు గణపతిశాస్త్రి

    విశ్వనాథ వారు తలొకటి పంచి తనొకటి నోటికి తగిలించారు. 
పక్క క్యూలోంచి శ్రీశ్రీ బుసకొట్టిన శబ్దం చేసి "ఏపిల్ బూర్జువా వ్యవస్థకి
ప్రతీక... " అన్నారు.

    "అయితే మీరు జామిపళ్లు తప్ప తినరా ఏమిటి ఏప్ అంటే వానరము. ఏపిల్స్ ని నేను హనుమత్ప్రసాదంగా తింటూ వుంటాను.. " విశ్వనాథ ఏపిల్ నముల్తూ అన్నారు.

   మరోసారి హూంకరించి ఛట్టోలోకి వెళ్లిపోయారు శ్రీశ్రీ.  

(శ్రీరమణ పేరడీలు నుండి ...........)

రైలుబండిలో వైతాళికులు - 1

రైలుబండిలో వైతాళికులు - 1

సాహితీమిత్రులారా!

నవయుగ వైతాళికులు అందరూ ఒకేచోట తారసపడడం చాలా అరుదైన సంఘటన. అందరూ కలసి రైలు ప్రయాణం చేయడం మరీ అపూర్వం. అట్లాంటి సంఘటనని వూహించి రాయటానికి ప్రయత్నించాను. వారిపట్ల నాకు గల గౌరవాభిమానాలే 

దీనికి ప్రేరణ. పాఠకులు సహృదయంతో స్వీకరించ ప్రార్థన.

రైలు బయలు దేరింది.
రైలు పెట్టి నవయుగ వైతాళికులతో కిటకిటలాడుతూంది.
విశ్వనాథ, కాటూరి, పింగళి, దేవులపల్లి, శ్రీశ్రీ, పిలకా, మొక్కపాటి, శివశంకరశాస్త్రి, జలసూత్రం........ వీరందరితో బోగి కళకళలాడుతోంది.
రైలు మెల్లమెల్లగా వేగం అందుకుంటోంది.
ఆంధ్రసరస్వతి పల్లకిలో ఊరేగుతున్నట్టుంది.
రైలు ఊగుతూ సాగుతోంది.
తెలుగు పలుకులు ఊయలలూగుతున్నట్టుంది.
రైలు వేగం అందుకుంది.
విజ్ఞాన సర్వస్వం పుటలు రెపరెపలాడినట్లయింది.


                             *  * * 
     కిటికీ పక్కసీటులో దుడుకు మీసాలు, ఎర్రటి రూపం దిట్టమైన అంచున్న ఖద్దరు పంచె సిల్కు లాల్చీతో కాటూరివారు కూర్చున్నారు. పక్కన వెడ్లపు మూతి వున్న సీసాలో చుట్టబెట్టిన పొగాకు కాడలు - సరిజోడుగా అగ్గిపెట్టి- సన్నగా, పొడుగ్గా సనాతన తాళపత్ర గ్రంథంలా వున్న విశ్వనాథవారు ఎదురు సీటులో కూర్చుని కాటూరి వారిని శ్రద్ధగా గమనిస్తున్నారు.
    ఆయన పొగాకు కాడ తీసి, వైనంగా పాయి చీల్చి, చుట్ట చుట్టే పనిలో త్రికరణ శుద్ధిగా లీనమైపోయారు.
    "మీకు పాయలు తీయడమే వచ్చు... మా బాపి బావకి జడవేయడం కూడా వచ్చు.. "
కొంటెగా అని-

రావోయి! సిన్నవాడ
మావాడ
ఆడివోరి సిన్నవాడ
రావోయి సిన్నవాడ-

అంటూ పాడడం ఆరంభించారు విశ్వనాథ.
పిలుపుపాట వింటూనే బాపిరాజుగారు అవతల వింగ్ లోంచి వచ్చారు.
కళహంస కదలి వచ్చినట్టు......

"ఇంతకీ నిర్వాహకులు సరసులేనా..... ఓ శాలువా ముక్కయినా 
   కప్పుతారంటారా....".-జనాంతికంగా అన్నారు విశ్వనాథ.

"ఏమో?దండల వరకూ శ్రీపాద హామీ పడ్డాడు కదా... వెళ్తోంది కాకినాడ
కనుక లంకపొగాకు పుష్కలం... ఇక మిగతావంటారా.... మన ప్రాప్తం
- వారి దయ...."

                     చుట్టపొగలోంచి కాటూరి వారు వదలిన మాటలివి
    నొసలు కదిలించారు పింగళి లక్ష్మీకాంతం గారు. త్రాసుముల్లులా
నొసటనున్న గీరునామం కదిలించి కొంచెం ఆవేశధోరణిలో "అయినా మనం వెళ్తోంది మంగపతి గారింట్లో పెళ్ళికి. వీరమ్మపెళ్ళిలోనే నారిగాడికి వొడక సోగని - ఈ పెళ్ళివంకన వారి నెత్తిన సాహితీసమితి యావత్తూ దిగిపోయి సర్వసభ్య సమావేశం పూర్తి చేసుకోవాలని గదా బయలుదేరాం - ఊరికేపెట్టే అమ్మ నీ మొగుడు బంతిన పెట్టమన్నట్టు.... ఇంకా శాలువాలూ, సన్మానాలూ కూడానా... "అన్నారు పింగళి.

        "నిర్వాహకులు సరసులేనా.... అన్నాను. దానికింత కంఠశోష ఏల?"
అన్నాడు విశ్వనాథ. పింగళి వారిచ్చిన జవాబు తనకేనని గ్రహించి.

  "కాకినాడ పౌరుల ఔదార్యాన్ని శంకించనక్కరలేదు. ప్రతిభకి వారెప్పుడూ పట్టం కడ్తారు....నేనెన్నడూ అక్కడ నుంచి శాలువా లేకుండా రాలేదు మరి..."  అప్పర్ బెర్త్ మీంచి దేవులపల్లివారి గళం పలికింది - కిందనే ఉన్న కాటూరివారి వైపు చుట్టకోసం చెయ్యి చాపుతూ అన్నారాయన.
   "ప్రతిభ మాట ఎలా వున్నా - ప్రాంతీయాభిమానం కొంత అఘోరిస్తుంది కదా..." - విశ్వనాథ వారి విసురు.

(శ్రీరమణ పేరడీలు నుండి...........)

విశ్వం గీస్తున్న గీతలు

విశ్వం గీస్తున్న గీతలు

సాహితీమిత్రులారా!


అనుభవాన్ని అనుభూతిలోకి, 
అనుభూతిని అక్షరంలోకి
అందంగా అనువదించగల అనుభవశాలి
అరిపిరాల విశ్వం గారు. భాషలో ప్రాచీనత
తొంగి చూచినా భావనలో నవ్యత పొంగులు 
వారుతుంది. వీరి వచనకవితలలో రవీంద్రుని 
గీతాంజలి ఛాయా మాత్రంగా కనిపిస్తుంది-

గులాబి వర్ణన-

ఏ అచ్చర కన్నె మధురాధరాల నుండి

తొణికిన హసిత తరంగానివి?

ఏ సంకల్ప సిద్ధుని ఫలించిన

కోరికవో నువ్వు?



నా గుండె అంచున కరుడుగట్టిన

వాంఛలు చెమ్మగిలినై, నీ రాకతో

నా యౌవనపు మైకపు జీరల్ని

సిరలుగా, అనురాగ ప్రస్తారం చేసే
                        నువ్వు

చీలిన పారిజాతపు గుండెవా?
                గులాబివా?

ముగ్ధమైన స్నిగ్ధమైన

జాలినీ కాంక్షనూ

ఎదలోపలి పొరల్లో రేపే

నులివెచ్చని వసంత జాగృతిలా

అపూర్వ మధుజ్వాలా కీలికలా

విరిసిన తరుణారుణ లతాంతమా!

ఏ ప్రకృతి శిల్పి కుంచెకొసవో చెప్పు
.........................
.........................

       సంజె మబ్బు నీడలో
    
      గులాబి విచ్చుకున్నప్పుడు

      అసంఖ్యాక రక్తాశ్రులు

      ఘనీభవించిన చప్పుడు.

కృష్ణశాస్త్రీయం

కృష్ణశాస్త్రీయం

సాహితీమిత్రులారా!

నెమలి జాతీయ విహంగంగా నిర్ణయించిన సందర్భాన కవి సమ్మేళనం 
జరిగితే వారి వారి కవితలు ఎలా ఉంటాయి అనే ఊహకు రూపకల్పనే
ఈ పేరడీ


గంధర్వ లోకంలో కవితా విపంచిపై వియోగగీతాలు ఆలపించే కవి 
దేవులపల్లి వేంకటకృష్ణశాస్త్రి గారు. అయిదు దశాబ్దాల క్రితం భావ
కవికి నిర్వచనంగా నిలిచారు. ఆంగ్లేయుల కాల్పనికవాదం. తెలుగు
వారి మెళుకువలు, లలిత లలితమైన పదజాలము శాస్త్రి గారి స్వార్జితాలు.
వారి గీతిక ఇలా విన్పిస్తుంది.



శిశిర శిశిర బందు

మధుర వేదన రగిలి

సోలియున్నది మనసు

చూపకే నీ వింత సొగసు

ఏలనే నీ కంత అలుసు

కరిమబ్బు మేనితో
        స్వామి వచ్చే వేళ

చివురాకు జొంపాల
        పురివిప్పి యాడేవు

భ్రమసి పోతివో యేమొ
        అలసి పోదువొ యేమొ

బృందావనమ్మెల్ల
        నీ మాటె, నీ ఆటె

ఏ నాటి పుణ్యమో
        ఏ నోముల ఫలమొ


(శ్రీరమణ పేరడీలు నుండి .....)

మల్లంపల్లి చరిత్ర సమీక్ష

మల్లంపల్లి చరిత్ర సమీక్ష

సాహితీమిత్రులారా!

చరిత్ర పరిశోధనే ఆహారంగా, నిద్రగా స్వీకరించి, చరిత్రగతులు దిద్దిన 
మల్లంపల్లి సోమశేఖర శర్మగారి సమీక్ష చారిత్రకంగానే వుంటుంది. 
శిలల భాషలు తెలుసు ఆయనకు, చాకిబండలనుకున్న 
వాటిని శాసనాలుగా చదివిన దిట్ట.

   పిచ్చిప్రేమ అనెడి ఛాయాచిత్రమును క్షుణ్ణముగా పరిశీలించినచో మనకనేక చారిత్రక అంశములు బయల్పడుననుట నిస్సందేహము.
ఇందలి ప్రదేశములు ఇప్పటి ఆంధ్రరాష్ట్రము(అనగా పూర్వపు త్రిలింగము)లోని భాగసరిహద్దు గ్రామ ప్రాంతములు.
     చిత్రములో కథాగమనము ననుసరించి విఫల మనోరథయైన నాయిక నిర్జన ప్రదేశంలో గల బావిలో దుమికి ఆత్మహత్యకు తలపడుతుంది. ఇక్కడ మనము సూక్ష్మముగా పరిశీలించవలసియున్నది. ఆ బావిచుట్టూ ప్రాకారమువలె 
శిలానిర్మితమైన బొడ్డు గలదు. దాని నిర్మాణక్రమమును బట్టి చూడగా అది బౌద్ధశిల్పమును ప్రతిబింబించుచున్నది. క్రీస్తుశకం 11వ శతాబ్దికి చెందిన గంగరాజయ్య(గంగప్ప నామాంతరము)త్రవ్వించి యుండవచ్చునని కొందరు 
చారిత్రక పరిశోభకులు అభిప్రాయ పడుతున్నారు. అతని కుమారుడు దాహదాహ దూషణడు. తండ్రి త్రవ్వించిన జయాశయములలో పూడికలు తీయించినట్టు ఒక తామ్రశాశనము ద్వారా వెల్లడవుతున్నది. ప్రమోదూత నామ సంవత్సరము మాఘ శుద్ధ దశమి ఆదివారం నాటికి దాని నిర్మాణము పూర్తి అయినదనియు కొండవీటిలో లభించిన దానశాసనము స్పష్టపరచుచున్నది. గంగరాజయ్య ప్రపితామహుడైన బావికాచార్యులు వాస్తుశిల్పిగా ఆ కాలమున ప్రఖ్యాతి బడసినాడు. అతడు సింహాచలము, సత్రయాగ మొనరించినట్టు అగ్రహారముల దానమొనరించినట్లు సనదులు లభించినవి. అతడు క్రీస్తుశకం 1162 ప్రాంతములో జలనిధి కొలువున ఆస్థాన జ్యోతిష్కుడు. వెలనాటి బ్రాహ్మణుడు. ఇతనిది వసిష్టస గోత్రము. దీనికి సంబంధించిన పరిశోధన విపులముగ జరగవలసివున్నది.

(ఇది చిత్ర సమీక్షా అంటే అంటే మరి - చరిత్ర విను. చెప్పనిది అడగకు.)

(శ్రీరమణ పేరడీలు నుండి......)

సోమరాజు రంధి

సోమరాజు రంధి

సాహితీమిత్రులారా!

గులాబి పువ్వు కవితా వస్తువుగా సాగిన వచనకవితా పేరడీ-
రా.వి.శాస్త్రి గారి నవలలో, పాత్రో గారి నాటికలలో
ప్రవేశ పెట్టిన శైలిని వీరి కవితలలో జొప్పించారు.
విశాఖ ప్రాంతపు మాండలికాలలో తొలిగా
కవితలల్లిన ఘనత రంధి సోమరాజుగారికి దక్కుతుంది.
అన్నీ అవే అయితే వెగటించే ప్రమాదం వుంది.
అక్కడక్కడ అప్పుడప్పుడైతేనే ఆ టెక్నిక్ అందగిస్తుంది.


సందె మబ్బుల్ని

తునకలుగా తురిమి

ఇంద్ర ధనుసు

తొడిమ సేసి

దొంతర్లల్లే

పేర్చినట్టుంది

యిచ్చిన గులాబి

          పొద్దుటేల
         
          గులాబి మీన
         
          తొంగున్న

         మంచు సుక్క

          అమ్మ వొడిలో

         జోగిన

         సిట్టి పాపాయి నాగుంది

బుల్లి సిగలో

గులాబి యెట్టుకుంటే

సిమ్మ సీకటిలో

గోరంత దీపం

యెట్టి నట్టుంటాది

         బుల్లి పెదాలు ఇప్పితే

         గులాబి ఇరిసినట్టుంటాది

         సొట్టలడిన బుగ్గలు

         రేపు ఇచ్చే గులాబి

         మొగ్గల్నాగుంటాయ్


బారెడు పొద్దేళ

మాంసపు ముక్కని

ముక్కెట్టి

యెనక్కి తగ్గింది

మాయదారి

వూర కాకి

(శ్రీరమణ పేరడీలు నుండి....)

పఠాభి ఫన్ చాన్ గమ్

పఠాభి ఫన్ చాన్ గమ్

సాహితీమిత్రులారా!

గులాబి పువ్వు కవితా వస్తువైతే ఆయా

రచయితల

వచన కవితా రచన ఎలా సాగుతుంది

                                       - అనే  పేరడీ అంశం

అచ్ఛందంగా కవిత్వం వ్రాస్తే ఆయుక్షీణమని 
నమ్ముతున్నరోజులలో నిర్భయంగా పద్యాల 
నడుములు విరగదన్నినవాడు తిక్కవరపు పఠాభిరామిరెడ్డి గారు. 
మంచి పనివాడు మాత్రమే కాదు. వచన కవితలలో అనేకానేక 
సర్కస్ ఫీట్లు చేసి చూపిన జోకర్
వారి శైలి-

లాబీలో వుదయాన విర్సిన గులాబీ
ఈవినింగ్ మెరీనాలో మెర్సిన రోజీ లిప్ దోయివలె తోచున్
రోజా వుషోదయంబున ఫ్రెష్ గా వుంటే
రోజీ నైట్వేళ ట్రిమ్ గా విన్ డును

డ్రీమ్ గరల్ పేర్లల్ గా చూచు జనం కేసి
డీమ్ ఫ్లవర్
ని
ట్టి
ని
లు
వు
గా
 చూస్ తుంది.
స్కైలోకి రోజాని పల్కరించన్ గాని
నేను రోజీని మాత్రం "కుచలప్రశ్నల్"

అడుగుతాన్రోజూ

లతాంగి కోరికల్

సాయంత్రానికి వాడిపోవున్


రోజా పూ

రోజీ వాడును వుదయానికి

మొగాడి వాడికలో


(శ్రీరమణ పేరడీలు నుండి.....)

ఆంధ్ర మహా కృష్ణుడు

ఆంధ్ర మహా కృష్ణుడు

సాహితీమిత్రులారా!

జాతీయ పుస్తక సంస్థవారి ఆదానప్రదాన కార్యక్రమంలో అనేక యితర ప్రాంతీయ భాషల్లో కథలు తెలుగులోకి వచ్చాయి. హిందీ, బెంగాలీ భాషల్లోని కథలు కొన్ని ఇదివరకే తెలుగులోకి వచ్చినా, అన్ని ప్రాంతాల కథలూ విరివిగా ఇప్పుడిప్పుడే తెలుగులోకి వస్తున్నాయి.

ఏ భాషలోనుంచి వచ్చినా ప్రాంతీయ వాసనలు,
వాతావరణం కన్పిస్తూనే ఉంటుంది. వేర్వేరు భాషల 
నుంచి అనువదింపబడు కథల నడకలు ఎలా వుంటాయి. - 
అనేది యీ పేరడీ అంశం-

పదహారణాల తెలుగు రచయిత మల్లాది రామకృష్ణశాస్త్రి
గారి శైలిలో ఈ పేరడి--

"స్వామిశాస్త్రీ! యింకా తావళం దగ్గరే వున్నావుషోయ్?" తాంబూలం
నవుల్తూ చేసంచీతో వంటింటి గుమ్మంలో ఆగాడు అవధాని.

   "మా పాలేరు గుమ్మడిపండుని గుమ్మంలో దొర్లించి వేళ్ళాడే్మో
ననుకున్నాను. నువ్వటోయ్ అవధానీ లోపలికి రా!" అరసున్నాలాగా
వోరగా చూశాడు స్వామిశాస్త్రి.

   "నువ్వు లేవూ - ఊడగొట్టిన నాగటిదుంపలాగా. ఈ చమత్కారాలకేం గాని తొందరగా ఆవుపోసన పడుదూ"

  " కూర్చో అన్నయ్యా" అంటూ కామేశ్వరమ్మ గోడవార పీటతీసి వాల్చింది. తావళం బొట్టు పెట్టి - హరివేణం వుద్ధరిణ సర్దుబాటు చేశాడు. ధోవళీముడి వొదులుచేసి ఆసనశుద్ధిగా కూర్చున్నాడు స్వామిశాస్త్రి

   "ఇవ్వాళ మీ చెల్లెలు మెట్ట గోంగూర పుఠం వెట్టింది పప్పులో కలగలిపి
రవ్వంత వెన్న నాలిక్కి రాసుకుంటే మాంచి వనరుగా వుంటుంది. ఓ పట్టు పట్టరాదూ?"

   "ఆ అదొక్కటే తక్కువ. శాస్త్రులూ! కోర్టు వ్యవహారమంటే గోంగూర కాదు. ఆబ్దికాలన్నా ఆగుతాయేమోగాని కచ్చేరీలో వాయిదాలు ఆగవు"

   జడ్జిగారైతే మాత్రం చెయ్యి తిప్పకుండా యెట్లా జరుగుతుందిష? మీరు నిదానంగానే కూర్చోండి" అంటూ కామేశ్వరమ్మ వుసిరికాయంత వెన్న మారు వడ్డించి నాలుగు అన్నం మెతుకులు కప్పి మరీ వెళ్ళింది లౌక్యంగా

   "అయినా నిన్ని ఫాయిదా యోముందిలే భోజనం మీద నీకింత ప్రీతే లేకపోతే ఆనాడు చివుకులవారింటో వారమూ నిలిచేది. పది పన్నాల వేదమూ అబ్బేది!" నిట్టూర్పుగా అన్నాడు అవధాని

   "ఇప్పుడేం పోయింది లెద్దూ"

   "ముష్టి అగ్రహారం పోయింది అంతేగా"

   "కాలం వస్తే యేదీ ఆగదనుకో, తెల్లవాడికి రాజ్యంపోలా? అవధానీ! ఈ పోచుకోలు కబర్లకేంగాని గోంగూరలో నాలుగు అనపకాయ ముక్కలు పడేస్తే దాని రుచి దానిదే!గోగాకులో కాకరకాయ కూడా బాగానే పొసగుతుంది గుర్తుంచుకో!"

   "ఇవన్నీ నాకెందుకు .... ఆనక బోనెక్కి ఈ ముక్కలే జడ్జీగారికి చెప్పు"


(శ్రీరమణ పేరడీలు నుండి...)

ఆషామాషీ వడగళ్లు

ఆషామాషీ వడగళ్లు

సాహితీమిత్రులారా!

అణువులో అనంత విశ్వాన్ని దర్శించగలవారు మాత్రమే ఫీచర్ వ్రాసి నెగ్గగలరు. అల్ప విషయంపై అనల్పంగా చర్చించగల చతురత వుండాలి, తెలుగుదేశంలో అలాంటివారు ఎందరో వున్నారు. వారిలో కొందరి ఫీచర్ రచనలను అనుకరిస్తూ యీ పేరడిలో....

కృష్ణానది పుష్కరాలు వచ్చినపుడు - ఒక్కొక్కరి కలం కదలికలు 
ఎలా వుంటాయో ఊహించి ఈ పేరడీ రాయడం జరిగింది.

అసలు వడగళ్ళు రావూరివారి వడగళ్ళకి స్వరూప స్వభావాల్లో
సారూప్యం లేదు. ఇవి కరిగిపోని రుచిగల వడగళ్ళు.

ఆనాడు కృష్ణాపత్రికలో అందిన మసాలా గుగ్గిళ్ళు.
తర్వాత అవే ఆషామాషీ లోకి పరకాయ ప్రవేశం చేసినై.
రెండు పుష్కరాలకు పైగా  వ్రాస్తున్నా రావూరు వెంకట
సత్యనారాయణగారి పాళీ నిగ్గుతేలిందేగాని రవ్వంతైనా
అరిగిపోలేదు. వారి సున్నిత హాస్యధోరణి చిరులాస్యానికి
ప్రాణదాత.

కొంప కొల్లేటిసంత

      "ముందుగా చెప్పి వచ్చేది తిథి. చెప్పకనే దిగేది అతిథి. తిథినీ

అతిథినీ కూడ ఆదరించడం గృహస్థ విథి" - అని మల్లినాథ 
సూరిగారు అంటే "తిథులూ విధులూ ఏమోగాని ఈ అకాల పుష్కరం
నా పాలిట అధిక మాసమై కూర్చున్నది. సరిగంగ స్నానాలకోసం
సకుటుంబంగా చుట్ట పక్కాలంతా దిగితే కొంప కొల్లేటిసంత కాక 
ఏమౌతుంది?" అని వాపోయాడు బంధులోకం ప్రాప్తించిన ఒక పెద్దమనిషి.

        ఒక బ్రతక నేర్చినవాడు తీర్థం సాకుతో పిల్లా మేకతోసహా ఒక గృహస్తు
యింట తిష్ట వేశాట్ట. పిన్నిగారూ, బాబాయిగారూ వరసలు పెట్టి పిలుస్తుంటే, 
కాబోలునంటే కాబోలునని చాలా మర్యాద చేశారట విడిది దిగిన దంపతులు. 
శ్రావణ భాద్రపదాల బాపతని తేలేసరికి కొంక గుండమైందిట. "తీర్థానికి వచ్చిన 
వారికి యింత ప్రసాదం పెట్టామన్న తృప్తికంటే రుణభారం అధికమైందని "
విలవిల్లాడాడు ఆ గేస్తు.

కూసేవాడు మేసేవాడు

పుష్కర పర్వదినం కదా ప్రేత తృప్తికోసం తర్పణులు విడుద్దామంటే-
పురోహితుల గిరాకీ పెరిగిపోగా, వాళ్ళంతా చెట్లెక్కి కూర్చున్నారట.
"కూసేవాడికి పది, మేసేవాడికి అయిదు ఇచ్చుకోవాల్సి వచ్చిం "- దని
ఒక మిత్రుడంటే నాకు బోధపడింది కాదు. తర్వాత చెప్పాడు భాష్యం. 
కూసేవాడంటే మంత్రం చెప్పేవాడనీ, మేసేమాడంటే భోక్త అనీ. 
పోనీ అంత కష్టంగా వుంటే మానెయ్యకపోయారా అంటే "పితృ దేవతలు 
నక నక లాడరుటండీ మళ్ళీ పన్నెండేళ్ళకు కదా పాపం "అని జాలి
ప్రదర్శించాడు.

(శ్రీరమణ పేరడీలు నుండి...)