Showing posts with label నిరోష్ఠ్యం. Show all posts
Showing posts with label నిరోష్ఠ్యం. Show all posts

Sunday, December 22, 2019

వలవదా మీద సురభాష నిలుపరాదు


వలవదా మీద సురభాష నిలుపరాదు



సాహితీమిత్రులారా!


మరింగంటి సింగరాచార్యులు శుద్ధాంధ్ర నిరోష్ఠ్య కావ్యరచనకు ఆద్యుడు
ఆయనే తన శుద్ధాంధ్రనిరోష్ఠ్యసీతాకళ్యాణ కావ్యంతో ఈ విధంగా నిరోష్ఠ్యనియమాన్ని ఆచరించలేదు. ఇలాంటివి అనేక మంది కవులు
తవ కావ్యాల్లో చేసివున్నారు.
మరింగంటి సింగరాచార్యులవారు తన కృత్యాదిన ఈ విధంగా చెప్పివున్నారు.

అరయ కగచజటడతదనా యలసహ
రద్వయమెకాని యొండక్షరములు చొఱవు
మఱియు నౌత్వోత్వములు కొమ్ము మాముడియు
వలవదా మీద సురభాష నిలుపరాదు
                                                       (శుద్ధాంధ్రనిరోష్ఠ్యసీతాకళ్యాణం-1-34)

ఈ పద్యాన్ని బట్టి ఆయన పెట్టుకొన్న నిర్యోష్ఠ్య నియమమున
అచ్చులు ఔ,ఓ,ఒ,ఉ,ఊ ల తర్వాత వత్తు తీసుకోబడింది
దీనికి ఉదాహరణగా ఈ క్రింది పద్యం చెప్పవచ్చు.

జిగిచన్గట్లని యాడందీఱైన లేచెక్కిళ్ళ చక్కిన్ని గ
న్నిగ లీనంగఁగ డారికంటి సిరిడాల్ నిండంగ గై చిన్నియల్ 
తెగలై నల్దెసలాని చక్కగఁజికిల్ సేయన్ నెఱాసిగ్గెదన్ 
దగలన్ రానెలఁజేరి కాళ్ళకడ చెంతన్ సాగిలెన్ నాతి దాన్
                                                                       (శుద్ధాంధ్రనిరోష్ఠ్యసీతాకళ్యాణం- 2-63)


Wednesday, December 18, 2019

కన్నడంలో నిరోష్ఠ్య చిత్రం



కన్నడంలో నిరోష్ఠ్య చిత్రం



సాహితీమిత్రులారా!

ఓష్ఠ్యం అంటే పెదవి. పెదవితో మాత్రమే పలికే వాటిని ఓష్ఠ్యాలు అని
పెదవులతో పలకని వాటిని అక్షరాలతో కూర్చిన వాటిని నిరోష్ఠ్యాలని అంటారు. ఇవి సంస్కృతంలోనే కాదు తెలుగులో, హిందీలో కూడా కనిపిస్తాయి. అలాగే కన్నడంలో కూడా ఉన్నాయి వాటిలో కొన్ని ఇక్కడ చూద్దాం........

ఇది కన్నడంలోని మదనతిలకం నుండి గమనించండి

ಖರಕಿರಣನ ತನಯನ ಖರ|
ಕಿರಣಕರ ದಶರಥನ ನಳನಜಳಜ ಜನಧರಾ ||
ವರನ ಶಶಧರನ ಚಕ್ರನ |
ಚರಿತೆಯೆ ನಿಜಚರಿತಮೆನಿಸಿದಾಶನನೊಲ್ಗುಂ ||

ఖరకిరణన తనయన ఖర
కిరణకర దశరథన నళినజళజ జనధరా
వరన శశధరన చక్రన
చరితెయె నిజచరితమెనిసిదాశననొల్గుం

చూశారుకదా ఇది చదివేప్పుడు పెదాలు కదిలాయా కదిలితే ఇది నిరోష్ఠ్యం కాదు.