చిత్రకవితా ప్రపంచం

 

మాతృకావిలాసంలోని ఏకాక్షరనిఘంటువు - 12

సాహితీమిత్రులారా!

మాతృకావిలాములోని ఏకాక్షరనిఘంటువు తరువాయి భాగం ..

పపాపిపీపుపూపేపైపోపౌపం పః ॥ 21 ॥

అథ పాదేః । పః పాపీ పాలకో గంతా పూషా వృషణ ఆత్మజః ॥ 64 ॥

పాऽపర్ణా పిః పవిత్రోऽగ్నిః పీ స్మృతార్థే పిపీలికా ।

పుః పుత్రః పూః పురం దేహః పేః పేషీ పైశ్చ గాలవః ॥ 65 ॥

పోః పౌత్రః పౌః పుమాన్ భూమిః పం ప్రమాణమృణం పయః ॥

పః ప్రాగుక్తోऽపి పో విష్ణుర్నృపో మాతా పితా గురుః ॥ 66 ॥

·         ప: పాపాత్ముడు, రక్షకుడు (పాలకుడు), వెళ్లేవాడు, సూర్యుడు, 

         వృషణము, కుమారుడు (ఆత్మజుడు).

·         పా: పార్వతి (అపర్ణ).

·         పి: పవిత్రమైనవాడు, అగ్ని.

·         పీ: పిపీలిక (చీమ).

·         పు: పుత్రుడు.

·         పూ: పట్టణము (పురము), శరీరము (దేహము).

·         పే: కండరము (పేశీ).

·         పై: గాలవ మహర్షి.

·         పో: మనుమడు (పౌత్రుడు), విష్ణువు.

·         పౌ: పురుషుడు, భూమి.

·         పం: ప్రమాణము, రుణము (అప్పు), నీరు లేదా పాలు (పయస్).

·         పః: రాజు, తల్లి, తండ్రి, గురువు.

---

ఫఫాఫిఫీఫుఫూఫేఫైఫోఫౌఫంఫః ॥ 22 ॥

అథ ఫాదేః । ఫః ఫణీ ఫలదో వృక్షో ఫల్గుః ఫో మావ ఈరితః ॥

ఫా ఫాలికా చ ఫా జాలం ఫా ఫూత్కారవతీ విషా ॥ 67 ॥

ఫిః శబ్దో విబుధే ప్రోక్తః ఫీర్వాయుః కరణోऽనలః ॥

ఫుః కార్త్తికోऽథ ఫూః సర్పో వాసవః శరణాగతః ॥ 68 ॥

ఫేః ఫాల్గునోऽథ ఫైః శంఖః ఫోః కాలః ఫౌః ఫణీశ్వరః ॥

గర్గో ద్రోణో రణః ప్రాణః ఫం ఫల్గు చారు వా స్మృతమ్ ॥ 69 ॥

ఫః ప్రాగుక్తో భాష్యకర్తా ॥

·         ఫ: పాము (ఫణి), పలాలనిచ్చే చెట్టు, ఫల్గు నది.

·         ఫా: నాగలి (ఫాలికా), జాలము, విషము.

·         ఫి: శబ్దము, పండితుడు.

·         ఫీ: వాయువు, ఇంద్రియము, అగ్ని.

·         ఫు: కార్తీక మాసము.

·         ఫూ: పాము, ఇంద్రుడు, శరణు కోరినవాడు.

·         ఫే: ఫాల్గుణ మాసము.

·         ఫై: శంఖము.

·         ఫో: కాలము.

·         ఫౌ: ఆదిశేషుడు (ఫణీశ్వరుడు), గర్గ మహర్షి, ద్రోణాచార్యుడు, యుద్ధము, ప్రాణము.

·         ఫం: అందమైనది (చారు), తక్కువైనది.

·         ఫః: భాష్యకర్త (పతంజలి వంటి వారు).