చిత్రకవితా ప్రపంచం

 

మాతృకావిలాసంలోని ఏకాక్షరనిఘంటువు - 15

సాహితీమిత్రులారా!

మాతృకావిలాములోని ఏకాక్షరనిఘంటువు తరువాయి భాగం ..

లలాలిలీలులూలేలైలోలౌలంలః ॥ 28 ॥

అథ లాదేః । లశ్చౌరో లవణాధీశో లవకో లక్ష్మణస్తథా ॥ 84 ॥

లా శోభా లా చ లలనా దాత్రీ రాత్రీ వసుంధరా ।

లిః సర్పో లీ ధరా లుర్భూ రుద్రో గరుడోऽరుణః ॥ 85 ॥

లైలైప్టో లైః కుశో రామో లోర్మత్స్యో లోః ప్రజాపతిః ॥

లం లక్షణం సుఖం నామ రక్షః శ్రోత్రం వచో విషమ్ ॥ 86 ॥

లః ప్రాగుక్తోऽపి లగుడో లలామాద్వ్యశ్చ లోలుపః ॥

·         ల: దొంగ (చౌరః), సముద్రుడు (లవణాధీశుడు), కోసేవాడు (లవకః), లక్ష్మణుడు.

·         లా: శోభ (అందం), స్త్రీ (లలనా), దాత్రి (ఇచ్చేది), రాత్రి, భూమి (వసుంధర).

·         లి: పాము (సర్పో).

·         లీ: భూమి (ధరా).

·         లు: భూమి, శివుడు (రుద్రుడు), గరుత్మంతుడు, సూర్యుని సారథి (అరుణుడు).

·         లై: కుశుడు (రాముని కుమారుడు), రాముడు.

·         లో: చేప (మత్స్యః).

·         లౌ: బ్రహ్మ (ప్రజాపతి).

·         లం: లక్షణము, సుఖము, పేరు (నామము), రాక్షసుడు (రక్షః), 

                చెవి (శ్రోత్రము), మాట (వచో), విషము.

·         లః: గద (లగుడము), గుర్తింపు చిహ్నము (లలామము), అత్యాశ కలవాడు (లోలుపః).

---

వవావివీవువూవేవైవోవౌవంవః ॥ 29 ॥

అథ వాదేః । వో గ్రామో వాతకీ వాలో వారుణీపానతత్పరః ॥ 87 ॥

వనసేవ్యథ వః పంగుర్వా సఖీ త్రిదశప్రసూః ॥

విః పక్షీ గరుడః సూర్యో జలధిః సోమ ఉచ్యతే ॥ 88 ॥

వీర్విష్ణుర్యుః పదాతిః స్యాద్వః సంయోగజ ఉచ్యతే ॥

వేః పారిజాతో వైః సారో వోః కాలో వౌః సుఖావహః ॥ 89 ॥

వం సురం వసనం రక్తం వపుర్వచనమాసురమ్ ॥

వః ప్రాగుక్తోऽపి బధిరో వణిక్పుంజో వనాలయ్యః ॥ 90 ॥

·         వో: గ్రామము, వాత రోగము కలవాడు, బాలుడు, మద్యపానము చేయువాడు.

·         వ: అడవిని సేవించేవాడు, కుంటివాడు (పంగుః).

·         వా: స్నేహితురాలు (సఖీ), దేవతల తల్లి (అదితి - త్రిదశప్రసూః).

·         వి: పక్షి, గరుత్మంతుడు, సూర్యుడు, సముద్రము (జలధిః), చంద్రుడు (సోమః).

·         వీ: విష్ణువు.

·         వు: కాలిబంటు (పదాతిః).

·         వూ: కలయిక వల్ల పుట్టినది (సంయోగజము).

·         వే: పారిజాత వృక్షము.

·         వై: సారాంశము (సారము).

·         వో: కాలము.

·         వౌ: సుఖాన్ని ఇచ్చేవాడు.

·         వం: సుర (మద్యము), వస్త్రము (వసనము), రక్తము, శరీరము (వపుః), అసుర వాక్కు.

·         వః: చెవిటివాడు (బధిరః), వర్తకుల సమూహము, అడవిలో నివసించేవాడు.