చిత్రకవితా ప్రపంచం

 

మాతృకావిలాసంలోని ఏకాక్షరనిఘంటువు - 10

సాహితీమిత్రులారా!

మాతృకావిలాములోని ఏకాక్షరనిఘంటువు తరువాయి భాగం ..

తతాతితీతుతూతేతైతోతౌతంతః ॥ 16 ॥

అథ తాదేః । తః సువేశోऽథ తా మారీ తిర్మేషః కపిలోరుణః ॥

తీర్జ్ఞానీ తస్కరస్తైలం తృష్ణా చ తురుమేశ్వరః ॥ 49 ॥

తూమ్లేచ్ఛస్తేః కరీ నకస్తైః కృష్ణాభీరథ ప్రసూః ॥

తోః సూర్యో విఘ్నకృత్స్వామీ తౌః స్వర్గో భూస్తథాగరః ॥ 50 ॥

ఆచార్యో యజమానశ్చ తం తృణం జలమేవ చ ॥

తః ప్రాగుక్తోऽపి తచ్చరస్తనుదేహస్తమాలకః ॥ 51 ॥

·         త: అందమైన వస్త్రధారణ కలవాడు (సువేశుడు).

·         తా: మారీ (మృత్యువు లేదా వ్యాధి).

·         తి: పొట్టేలు (మేషము), గోధుమ రంగు (కపిలము).

·         తీ: జ్ఞాని, దొంగ (తస్కరః), తైలము (నూనె), కోరిక (తృష్ణ).

·         తు: మ్లేచ్ఛుడు.

·         తూ: ఏనుగు (కరీ), మొసలి (నకః).

·         తే: నల్లని రంగు, తల్లి (ప్రసూః).

·         తై: సూర్యుడు.

·         తో: విఘ్నకారి, యజమాని (స్వామి).

·         తౌ: స్వర్గము, భూమి, పర్వతము (అగరః), ఆచార్యుడు, యజమాని.

·         తం: గడ్డి (తృణం), నీరు.

తః: దొంగ (తచ్చరః), శరీరము (తనుః), తమాల వృక్షము.

--------------------------------------------------------------------------

థథాథిథీథుథూథేథైథోథౌథంథః ॥ 17 ॥

అథ థాదేః । థః స్థాయీ ఠకురః సూర్యో గణేశో వినతాసుతః ॥

థా ధరిత్రీ ప్రభా గంగా థిర్గోదా యమునా తథా ॥ 52 ॥

శ్రీః సముద్రో వ్రణోరేవా థుః సాక్షీ థూః పరాశరః ॥

థేర్వ్యాసస్థైః శుకః ప్రోక్తస్థోర్ధర్మో గాధిపుత్రకః ॥ 53 ॥

థౌః శంఖస్థం విషం కర్మ బహులం సూక్ష్మమేవ చ ॥

థః ప్రాగుక్తోऽపి స్తంభః స్యాత్స్థాణుదేవస్తదాశ్రయః ॥ 54 ॥

·         థ: స్థిరంగా ఉండేవాడు (స్థాయి), ప్రభువు (ఠకురః), 

          సూర్యుడు, గణేశుడు, గరుత్మంతుడు (వినతాసుతః).

·         థా: భూమి (ధరిత్రి), కాంతి (ప్రభా), గంగానది.

·         థి: గోదావరి నది, యమునా నది.

·         థీ: లక్ష్మి (శ్రీః), సముద్రము, గాయము (వ్రణము), నర్మదా నది (రేవా).

·         థు: సాక్షి.

·         థూ: పరాశర మహర్షి.

·         థే: వేదవ్యాస మహర్షి.

·         థై: శుక మహర్షి.

·         థో: ధర్మము, విశ్వామిత్రుడు (గాధిపుత్రకః).

·         థౌ: శంఖము.

·         థం: విషము, కర్మ, విస్తారమైనది, సూక్ష్మమైనది.

·         థః: స్తంభము, శివుడు (స్థాణువు).