Monday, August 15, 2022

సర్పబంధం

 సర్పబంధం




సాహితీమిత్రులారా!

రూపగోస్వామి కృత

చిత్రకవిత్వానిలోని

సర్పబంధం గమనించండి-











Thursday, August 11, 2022

మురజబంధం

 మురజబంధం




సాహితీమిత్రులారా!

సమంతభద్రాచార్య విరచిత స్తుతివిద్యలోని

మురజబంధం ఆస్వాదించండి-





Tuesday, August 9, 2022

తాలాంకనందినీ పరిణయంలోని పతాకబంధం

 తాలాంకనందినీ పరిణయంలోని పతాకబంధం




సాహితీమిత్రులారా!

ఆసూరి మఱింగంటి వేంకటనరసింహాచార్య

కృత

తాలాంకనందినీ పరిణయంలోని

పతాకబంధం చూడండి-



Sunday, August 7, 2022

కవికర్ణపూరుని శంఖబంధం

 కవికర్ణపూరుని శంఖబంధం




సాహితీమిత్రులారా!

కవికర్ణపూరుని అలంకారకౌస్తుభంలోని

శంఖబంధం గమనించండి

శ్లోకం -



బంధం-



Thursday, August 4, 2022

తాలాంకనందినీ పరిణయములోని నిరోష్ఠ్య చిత్రం

 తాలాంకనందినీ పరిణయములోని

 నిరోష్ఠ్య చిత్రం



సాహితీమిత్రులారా!

ఆసూరి మరింగంటి వేంకట నరసింహాచార్య

ప్రణీతమైన తాలాంకనందినీ పరిణయము లోని

నిరోష్ఠ్య చిత్రం 

నిరోష్ఠ్యం అంటే పెదవులతో పలకని లేదా పెదవులు తాకనిది

ఇది ప్రథమాశ్వాసం ఆశ్వాసాంతంలో కూర్చబడినది-


నలినజ శంకర త్రిదశనాధశరణ్య! దయాంతరంగ! స

జ్జలజశరాంగ! సారదరశార్ఙగదాసిజయాగ్రసాధనా!

కలితధగద్ధద్ధగితకాంచనగల! నిశాకరాయతా

స్యలలిత! శేషశైలశిఖరాగ్రనికేతన! తార్క్ష్యకేతనా!


ఇది పెదవులు తాకని అక్షరాలతో కూర్చబడినది.

గమనించగలరు.

Monday, August 1, 2022

కవిప్రియలోని కమలబంధం

 కవిప్రియలోని కమలబంధం




సాహితీమిత్రులారా!

కేశవదాస్ గారి కవిప్రియలోని కమలబంధం

వీక్షించండి-






Saturday, July 30, 2022

ఆంధ్రమాఘంలోని గోమూత్రికా బంధం

ఆంధ్రమాఘంలోని గోమూత్రికా బంధం




సాహితీమిత్రులారా!

బుద్ధవరపు మహాదేవామాత్యుని

ఆంధ్రమాఘంలోని గోమూత్రికాబంధం

ఆట్వాదించండి-







 

Thursday, July 28, 2022

తమిళ కమలబంధం

 తమిళ కమలబంధం




సాహితీమిత్రులారా!

తమిళ కమలబంధం

ఆస్వాదించండి-



Tuesday, July 26, 2022

చిత్రకవిత్వాని లోని సర్పబంధం

 చిత్రకవిత్వాని లోని సర్పబంధం




సాహితీమిత్రులారా!

రూపగోస్వామి కూర్చిన చిత్రకవిత్వాని

లోని సర్పబంధం చూడండి-






Sunday, July 24, 2022

మాఘ శిశుపాల వధలోని చక్రబంధం

 మాఘ శిశుపాల వధలోని చక్రబంధం




సాహితీమిత్రులారా!

మాఘ శిశుపాల వధలోని చక్రబంధం

ఇది దేవనాగరి లిపిలో ఉంది.

19వ ఆశ్వాసంలోనిది ఈ చక్రబంధం-






Friday, July 22, 2022

మన తెలుగు శాసనాలలో లభించిన చిత్రకవిత్వం-2

 మన తెలుగు శాసనాలలో లభించిన చిత్రకవిత్వం-2




సాహితీమిత్రులారా!



మన తెలుగు శాసనాలలో లభించిన చిత్రకవిత్వం.

మల్యాల గుండయ క్రీ.శ. 1272లో వేయించిన 

బూదపూరు శాసనంలోని 16వ శ్లోకం

వృత్యనుప్రాస పద్యం గమనించండి-


సా భారతి నియమితా రసనాగ్ర భాగే సా కోమలాచ కమలా నయనాంచలేచ

సా నిర్మలలలిత తత్త్వ విలాస లీలా కలాప కలితా ఖలు యేన చిత్తం


దీనిలో కోమలా, కమలా, నిర్మల, లలిత, కలా, విలాస, 

లీలా, కలాప, కలితా, ఖలు - ఈ పదాలలో లకారం 

అనేకమార్లు పునరుక్తం కావటం 

వల్ల ఇది వృత్యనుప్రాసం అవుతున్నది.


గుండయ రసనాగ్రంలో అంటే నాలుకపై

భారతి(సరస్వతీదేవి), 

కమలం వంటి కనుకొసలలో 

కోమల(లక్ష్మీదేవి),

చిత్తంలో నిర్మల(పార్వతీదేవి)

 ఈ మంగ్గురు లలిత, తత్త్వ, కళావిలాస లీలా

 కలాపంలా కనిపించారు - అని అర్థం.


Wednesday, July 20, 2022

మన తెలుగు శాసనాలలో లభించిన చిత్రకవిత్వం

మన తెలుగు శాసనాలలో లభించిన చిత్రకవిత్వం





సాహితీమిత్రులారా!



మన తెలుగు శాసనాలలో లభించిన చిత్రకవిత్వం.

ట,డ,ణ,ష,ళ - లు లేకుండా చెప్పిన పద్యంన్ని

నిర్మూర్ధన్యం పద్యం అంటారు

మల్యాల గుండయ క్రీ.శ. 1272లో వేయించిన 

బూదపూరు శాసనంలోనిది

ఈ నిర్మూర్ధన్యం పద్యం  ఆస్వాదించండి-


కాంతోపాంత సుజాత నూతన లసద్ విన్యాస వన్య మిళత్ ఫుల్లత్ పల్లవ

సుచలత్ పికశుక స్తోమై స్తుతి స్తాయతే నిశ్వాసాంత వికాశమాన

మహిమా వాసైక లసద్ వైశద్య ద్యుతి వీచి సూచి యశశోయస్యతిశ్యాత్మనః


ఇందులో ట,డ,ణ,ష,ళ - లు  ఉపయోగించి చెప్పలేదు గమనించండి.

Monday, July 18, 2022

పారిజాతాపహరణము లోని చక్రబంధం

 పారిజాతాపహరణము లోని చక్రబంధం




సాహితీమిత్రులారా!

నందితిమ్మన కృత పారిజాతాపహరణము లోని 

పంచమ ఆశ్వాసం నందలి చక్రబంధం

గమనించండి-

పద్యం -

చక్రబంధం-





Saturday, July 16, 2022

త్రిస్వర చిత్రం

 త్రిస్వర చిత్రం




సాహితీమిత్రులారా!

వేదుల వారి లక్ష్మీసహస్రం లోని

త్రిస్వర చిత్రం

ఇందులో కేవలం మూడు స్వరాలను

ఉపయోగించి పద్యం కూర్చారు

అ-ఇ-- అనే మూడు స్వరాలు 

ఇందులో కనిపిస్తాయి

గమనించండి-



Thursday, July 14, 2022

శ్వేతచ్ఛత్రబంధం

 శ్వేతచ్ఛత్రబంధం




సాహితీమిత్రులారా!

బండ్ల సుబ్రమణ్య శర్మ గారి

ఆంధ్ర మహాభ్యుదయము లోని

శ్వేతచ్ఛత్రబంధం గమనించండి-

రెండు పద్యాలు-


పద్యం గమనిస్తూ బంధం చదవండి-





Tuesday, July 12, 2022

ద్విచతుష్కచక్రబంధం

ద్విచతుష్కచక్రబంధం





సాహితీమిత్రులారా!

వేదులవారి లక్ష్మీసహస్త్రమ్

కావ్యంలోని ద్విచతుష్కచక్రబంధం

గమనించండి-

పద్యం -

పద్యం చూస్తూ బంధం చదవండి-



 

Friday, July 8, 2022

గోమూత్రికా బంధం

 గోమూత్రికా బంధం




సాహితీమిత్రులారా!

పొత్తపి వెంకటరమణ కూర్చిన

లక్షణశిరోమణిలో ఉదహరించిన

గోమూత్రికా బంధం గమనించండి-


పద్యం -


పద్యం చూస్తూ బంధం చదవండి-




Wednesday, July 6, 2022

చక్రబంధం

 చక్రబంధం




సాహితీమిత్రులారా!

అల్లంరాజు రంగశాయికవిగారి

శ్రీమదాంధ్రచంపూరామాయణములోని

చక్రబంధం చూడండి-


పద్యం-


ఇది ఆరు అరల చక్రబంధం

పద్యం చూస్తూ బంధం చదవండి-



Monday, July 4, 2022

త్రిదళ చంపక బంధం

 త్రిదళ చంపక బంధం




సాహితీమిత్రులారా!

తెనాలి రామభద్రకవి కృత

ఇందుమతీ పరిణయములోని

త్రిదళ చంపక బంధం

గమనించండి-

పద్యం-

పద్యం చూస్తూ బంధం చదవండి-




Saturday, July 2, 2022

అష్టదళ పద్మబంధం

 అష్టదళ పద్మబంధం




సాహితీమిత్రులారా!

గణపవరపు వేంకటకవి కృత

ప్రబంధరాజ వేంకటేశ్వర విజయవిలాసములోని

870వ పద్యం అష్టదళ పద్మబంధం

ఇక్కడ గమనించగలరు-

స్రగ్ధర పద్యం-

పద్యాన్ని చూస్తూ బంధంలో చదవాలి-



Thursday, June 30, 2022

కందపద్య తనుమధ్యావృత్త గర్భ ప్రియకాంతావృత్తం

 కందపద్య తనుమధ్యావృత్త గర్భ ప్రియకాంతావృత్తం




సాహితీమిత్రులారా!



కొక్కొండ వెంకటరత్నం గారి

బిలేశ్వరీయంలోని ద్వితీయబింబంలోని

గర్భచిత్రం

కందపద్య తనుమధ్యావృత్త గర్భ ప్రియకాంతావృత్తం

ప్రియకాంతావృత్తంలో కందపద్యం, 

తనూమధ్యావృత్తాలు ఇమిడ్సడం జరిగింది

గమనించగలరు-

కందపద్య తనుమధ్యావృత్త గర్భ ప్రియకాంతావృత్తం-








Tuesday, June 28, 2022

కంద గర్భ తేటగీతి

 కంద గర్భ తేటగీతి




సాహితీమిత్రులారా!



ఆచార్య వి.యల్.యస్. భీమశంకరం గారి

రసస్రువు వేము వంశ గాధావళి నుండి

కంద గర్భ తేటగీతి-


తేటగీతిలో కందపద్యం ఇమిడి ఉన్న పద్యం


గురుని ఋణమెట్లు తీర్తును కరుణ నతడు

నాకొమరుని కాకతి పృతనావరు సభ 

బలి పశువును భూవరుని ప్రపత్తి గొనుచు

విడివడగను చేసెన్ గదా వింత గాదె


దీనిలోని కందపద్యం-

గురుని ఋణమెట్లు తీర్తును కరుణ నతడు

నాకొమరుని కాకతి పృతనావరు సభ 

బలి పశువును భూవరుని ప్రపత్తి గొనుచు

విడివడగను చేసెన్ గదా వింత గాదె



గురుని ఋణమెట్లు తీర్తును 

కరుణ నతడు నాకొమరుని కాకతి పృతనా

వరు సభ బలి పశువును భూ

వరుని ప్రపత్తి గొనుచు విడివడగను చేసెన్ 


Sunday, June 26, 2022

మత్తేభ కంద గర్భ సీసం

 మత్తేభ కంద గర్భ సీసం




సాహితీమిత్రులారా!

కొక్కొండ వెంకటరత్నంగారి

బిలేశ్వరీయంలోని ప్రథమబింబంలోని

మత్తేభ కంద గర్భ సీసం

గమనించండి-









Thursday, June 23, 2022

తాలాంకనందినీ పరిణయములోని ఖడ్గ బంధం

 తాలాంకనందినీ పరిణయములోని 

ఖడ్గ బంధం


సాహితీమిత్రులారా!

ఆసూరి మరింగంటి వేంకట నరసింహాచార్య

ప్రణీతమైన తాలాంకనందినీ పరిణయము లోని

ఖడ్గబంధం ఆస్వాదించండి-


కం. శూరవరసారకరఖర

      మారణరణరంగనిహతమధుమురనరకా

      కారణసమధిక నిపుణ ర

      మారణీమానసౌక మన్మథజనకా (1-320)

పద్యాన్ని చూస్తూ బంధాన్ని చదవాలి

పిడి దగ్గర నుండి పద్యం ప్రారంభమౌతుంది

బంధం-




Tuesday, June 21, 2022

రెండు హల్లుల పద్యం

 రెండు హల్లుల పద్యం




సాహితీమిత్రులారా!



రూపగోస్వామి కూర్చిన చిత్రకవిత్వాని

అనే చిత్రకావ్యంలోని రెండు హల్లుల పద్యం

ఇందులో ర-- అనే రెండు హల్లులు మాత్రమే

ఉపయోగించి పద్యం కూర్చారు గమనించండి-


రసాసారరసుసారోరురసురారిః ససార సః

సంసారసిరసౌ రాసే సురిరంసుః ససారసః


Sunday, June 19, 2022

స - కార గుణింత పద్యం

 స - కార గుణింత పద్యం




సాహితీమిత్రులారా!



రాప్తాటి ఓబిరెడ్డి గారు కూర్చిన

శబ్దాలంకార శతకంలోని

స -కార గుణింత పద్యం-


రస సారసాక్ష సిరితాల్పు సీతేశ

సుకర సూరి సేతుసుప్రయత్న

సైన్యరక్ష సోమసమ సౌమ్యసంశీల

పండమేటిరాయ భక్తగేయ


స-కార గుణితం గమనించండి.

Friday, June 17, 2022

గోపురబంధం

 గోపురబంధం




సాహితీమిత్రులారా!

నాదెళ్ళ పురుషోత్తమకవి కృత

చిత్రకందపద్యరత్నాకరం - లోని

గోపురబంధం చూడండి-


రామా మహితా మనమున

నీమంబును గొని తలంతు నినుఁగను గతి నీ

నామమునె యనుదు మనుపవె

ప్రేమ న్సతతంబు మీకు భృత్యుండ గదా


గోపురబంధం-



Saturday, June 11, 2022

అన్నపానాలతో అంతమైండు

 అన్నపానాలతో అంతమైండు




సాహితీమిత్రులారా!



ఈ పొడుపు విప్పండి-

జడల మహాముని భూమ్మీద ఆరునెల్లు తబస్సు పట్టెండు

తబుసు పట్టిన కొన్ని దినాలకు భూచక్రగొడుగుతో భూమ్మీద పడ్డ

కొన్ని దినాలకు మొండి కత్తితో పైకి లేచిండు, 

పైకి లేచిన కొన్ని దినాలకు నందివాహనమ్మీద నాల్గు బజార్లు తిరిగిండు, 

నాల్గు బజార్లూ తిరిగిన కొన్ని దినాలకు 

తులాభారంతో తూగిండు, 

తులతూగిన కొన్ని దినాలకు, 

కూరపాటి వీరులతో 

కూని యుద్ధం చేసిండు, 

యుద్ధం చేసిన కొన్ని దినాలకు కారంపూడి వీరులతో యుద్ధం చేసిండు, 

యుద్ధం చేసిన కొన్ని దినాలకు అన్నపానాలతో అంతమైండు


సమాధానం - ఉల్లిగడ్డ

(ఉల్లిగడ్డ పొలంలో వేసిన దగ్గరనుండి కూరలతో అన్నంతో కలిసి మనం తినేదాకా ఈ కత)


Thursday, June 9, 2022

గుచ్ఛబంధం

 గుచ్ఛబంధం




సాహితీమిత్రులారా!

విక్రాల శేషాచార్య కృత

వేంకటేశ్వర చిత్రరత్నాకరం

ఒకటవభాగం 94 వ పద్యం

గుచ్ఛబంధం గమనించండి-


సారసనేత్రా సురసా

సారసుఖశ్రీతరసా

సారతరాత్మాదరసా

సారదరాఢ్యా సరసా

(మాణవక వృత్తం)


బంధం -