Showing posts with label సర్వలఘువు. Show all posts
Showing posts with label సర్వలఘువు. Show all posts

Saturday, June 9, 2018

సర్వ లఘు సీసము


సర్వ లఘు సీసము 



సాహితీమిత్రులారా!


నేమాని సన్యాసిరావుగారి
అధ్యత్మరామాయణంలోని
సర్వలఘు సీసము-

ఇందులో అన్ని గణాలలో లఘువులే వుండటం వల్ల దీనికి
సర్వలఘు సీసము అంటున్నాము. గమనించండి-

జలజ హిత కుల కలశ జలధి హిమ కిరణునకు, 
            దశరథుని తనయునకు, వశికి, హరికి,
జనక సుత హృదయమున దనరు ప్రియ వదనునకు 
          జన హృదయ నిలయునకు, సహృదయునకు,
దివిజ గణ వినుతునకు, దితిజ గణ శమనునకు 
          జగదవన నిరతునకు, జన హితునకు,
భవ భత్యములను దొలచి, పరమ సుఖములనొసగు 
          పరమ పురుషునకు, పురహర సఖునకు,
గీ: వనజ దళ నయనునకు, శుభ చరితునకు - 
   సవన ఫలదునకు, నిగమచయ నుతునకు,
   దశ వదన ముఖ సుర రిపు తపనజునకు, - 
   కలిత భుజునకు, విభునకు కపి హితునకు, 




Tuesday, October 25, 2016

వెడవెడ చిడిముడి తడఁబడ


వెడవెడ చిడిముడి తడఁబడ



సాహితీమిత్రులారా!


భాగవతంలో సర్వలఘువులతో
కూర్చిన కందాలు రెండు అవి
ఒకటి గజేంద్రమోక్షణంలోను
రెండవది వామనుడు
బలిచక్రవర్తి దగ్గరకు వెళ్ళుసమయంలో
వామనచరిత్రలో అవి రెండు ఇక్కడ -

అడిగెద నని కడువడిఁజను
నడిగినఁ దను మగుడ నుడుగఁడని నడ యుడుగున్
వెడవెడ చిడిముడి తడఁబడ
నడు గిడు నడుగిడదు జడిమ నడుగిడు నెడలన్
                          (8-103)
గజేంద్రుని రక్షించేందు వెళ్ళే సమయంలో
 లక్ష్మీదేవి కొంగు పట్టుకొని వేగంగా
ఆర్తరక్షకు వెళుతున్న విష్ణువును
 అనుసరిస్తూ లక్ష్మీదేవి మనోభావన ఈ పద్యం.

భర్త ఎక్కడికి వెళుతున్నడో ఎందుకు వెళుతున్నాడో
అడగాలని ముందుకు వెళుతుంది అడిగితే
మారుమాటాడకుండా వెనుకకు పొమ్మంటాడని
నడక మానేది. చీకాకుతో తొట్రుపాటుతో మళ్ళీ మెల్లగా
ముందుకు అడుగులు పెట్టేది. మళ్ళీ ఆగేది.
అడుగులు కదలించక లేక తడబడుతూ నడిచేది - అని భావం.

మరో పద్యం -

వెడవెడ నడకలు నడచుచు
నెడనెడ నడుగిడఁగ నడరి యిల దిగఁబడఁగా 
బుడిబుడి నొడువులు నొడువుచుఁ
జిడిముడి తడఁబడఁగ వడుగు సేరెన్ రాజున్
                                           (8-541)
వామనుడు మెల్లమెల్లగా అడుగులు పెట్టి నడిచాడు.
అక్కడక్కడా భూమి క్రుంగి పోతుంటే సరిగా అడుగులు పెట్టలేక కష్టడినాడు.
నడునడు కొద్దికొద్దిగా మాట్లాడుతూ తడబడుతూ కలవరపడుతూ
బలిచక్రవర్తిని సమీపించాడు - అని బావం.

ఈ రెంటిలోను మొదటి దానిలో పూర్తిగా సర్వలఘువులున్నాయి.
కాని రెండవదానిలో 'సేరెన్ రాజున్' అనే దానితో మూడు గురువులు చేరాయి.