చిక్కబోదు గుట్టు దక్కబోదు

సాహితీమిత్రులారా!

ఈ పొడుపు పద్యం విప్పండి-

గోడకున్న చెవులు గోచరించవుకాని

సన్ననైన కనులు చాలగలవు

ఇక్కడున్నచోటు ఏకాంతమైనను

చిక్కబోదు గుట్టు దక్కబోదు

సమాధానం - తడిక

 అసలు పదమేదో తెలపండి

సాహితీమిత్రులారా!

ఈ పొడుపుపద్యం విప్పండి-

పదము చెెలునొందు నక్షరపంచకమున

మొదలు వదలిన "ముంగిస" పొదలు, దాని

తలనరికి వేయ "వంశంబు" నిలిచి యుండు

అసలు పదమేదొ తెలియుడీ రసికులార

సమాధానం - ఇనకులము

దీనిలో మొదటి అక్షరం తీసివేసిన - నకులము (ముంగిస)

నకులంలో మొదటి అక్షరం తీసివేసిన - కులము(వంశము)

 దీనీ భావమేమి? ధీవరేణ్య!

సాహితీమిత్రులారా!

ఈ పొడుపు పద్యం విప్పండి-

ఉదయసంధ్య నవ్వులొలికించు కొన్నాళ్ళు

కొసరి అసుర సంధ్య కొన్నినాళ్లు

హైందవులకు పురుషు డప్రాచ్యులకు కాంత

దీని భావమేమి? ధీవరేణ్య!

ఉదయంపూట  కొన్నాళ్లు, సాయంకాలపూట కొన్నాళ్లు

కనిపిస్తాడు. హిందువులు మగవాడుగా 

పశ్చిమదేశాలవాళ్లు స్త్రీగా భావిస్తారు - ఎవరో కనుగొనాలి

సమాధానం - శుక్రగ్రహం

 వీటికి సమాధానాలు చెప్పండి?

సాహితీమిత్రులారా!

ఈ పద్యాన్ని చదివి వాటిలోని ప్రశ్నలకు 

సమాధానాలు చెప్పండి-

అర్థి నెవ్వడు పోషించు ననవరతము?

సోముదల దాల్చు సద్గుణస్తోముడెవడు?

రాము గర్వంబడంచిన రాజెవండు?

ఉన్నయవియాదులనె వీని యుత్తరములు

ఈ పద్యంలో మూడు ప్రశ్నలున్నాయి

వాటికి సమాధానాలు కూడ ప్రశ్నల్లోనే ఉన్నాయని

పద్యం చెబుతోంది 

వాటి మొదట్లోనే సమాధానాలున్నాయట

గమనించండి

అర్థి నెవ్వడు పోషించు ననవరతము - దీనిలో మొదటి పదం అర్థి

సోముదల దాల్చు సద్గుణస్తోముడెవడు - దీనిలో మొదటి పదం సోము

రాము గర్వంబడంచిన రాజెవండు - దీనిలో మొదటి పదం - రాము

సమాధానాలు

 కపిలవాయిగారి పొడుపు పద్యం

సాహితీమిత్రులారా!

ఈ పద్యం కపిలవాయి లింగమూర్తి గారి పొడుపు పద్యం

గమనించండి-

వానర బలమెల్ల వార్ధి యేమిట గట్టె?

వైరులు పైకెత్తు వడువు నేది?

అంబుధి దరువగా నందు బుట్టినదేమి?

అవని యహల్య నేమగుచు బడియె?

హరి పవ్వళించిన ఆకు వృక్షంబేది?

పశుపతి నేతీరు ప్రజలు గనిరి?

శంభుని జడలోన చెలగినిలిచినదేమి?

ఆననంబునకేమి అందమయ్యె?

అన్నిటికి జూడ రెండేసి యక్షరములు

ఆదిమాత్రం యందున హర్షముగను

కలుగ గుండాల రాముండు కరుణతోడ

మనల కరుణా విధేయుడై మనుచుచుండు

సమాధానాలు -

వానర బలమెల్ల వార్ధి యేమిట గట్టె       - గుండ్లు

వైరులు పైకెత్తు వడువు నేది               - డాలు

అంబుధి దరువగా నందు బుట్టినదేమి   - లక్ష్మి

అవని యహల్య నేమగుచు బడియె      - రాయి

హరి పవ్వళించిన ఆకు వృక్షంబేది       - మఱ్ఱి

పశుపతి నేతీరు ప్రజలు గనిరి             - లింగం

శంభుని జడలోన చెలగినిలిచినదేమి    - గంగ

ఆననంబునకేమి అందమయ్యె           - ముక్కు

 ఆ చెట్టేది చెప్పగలరా?

సాహితీమిత్రులారా!

ఈ పొడుపు పద్యం చూచి

ఆ చెట్టేదో చెప్పండి-

చెట్టుకు మూడక్షరములు

తొట్టతొలుత యక్షరంబు త్రోసిన త్రాడౌ

చెట్టెయ్యది త్రాడెట్లగు

బట్టుగ దెల్పుటకు గడువు పదినెలలిత్తున్

దీనిలో సమాధానం లేదు క్లూ మాత్రం ఉంది

అది ఆ చెట్టుకు 3 అక్షరాలు మొదటి అక్షరం

తీసేస్తే త్రాడౌతుందట. ఆ చెట్టేది త్రాడెట్లా అవుతుందో

చెప్పమంటున్నాడు కవి

సమాధానం - మందారం

దీనిలో మొదటి అక్షరం తీసివేస్తే

దారం

అదేమిటి దారం తాడెలా అవుతుంది

దారం సన్నది త్రాడు కొంత లావుగా ఉంటుంది 

అంతే కదా 

పొడుపు పద్యం

సాహితీమిత్రులారా!

ఈ పొడుపు పద్యాన్ని విప్పండి-

పదములెనిమి కొమ్ములు వరలునాల్గు

తలయుతోకయు లేకున్నఁ గలదు యొకటి

కాళ్లు తల తోకకొమ్ములుఁ గానిలేక

జీవముండియుఁ దిరుఁగాడు చిత్రమొకటి

కూర్చె గంగాధరము తెల్సి కొండు దీని

పాదాలు 8, కొమ్ములు 4, తల తోక లేకున్నా ఉంటుందట?

దీనికి సమాధానం - పీత

కాళ్లు, తల, తోక లేకున్నా జీవముండి తిరుగాడేది?

సమాధానం - నత్త 

 విడిది చెపుమన్న పాలిండ్ల నడుమఁజూపె

సాహితీమిత్రులారా!

ఈ పద్యం గమనించండి

ఇందులో ఒకస్త్రీని అడిగిన ప్రశ్నలకు

ఆమె చూపిన సంజ్ఞలను బట్టి 

సమాధానం తెలుసుకోవాలి

గమనించండి-

రాజీవగంధి నీ రాజ్యమెక్కడిదన్న

                 నొకచేత కొప్పువెండ్రుకలు చూపె

పద్మాయతాక్షి నీ పట్టణంబేదన్న

                 నగుచు నెడ్డాణంపు నడుముఁజూపె

బింబాధరోష్ఠి నీ పేరేమి చెపుమన్న

                 సొగసైన శుకవాణి మొగముఁజూపె

నిందీవరాక్షి నీ కెందరు విభులన్న

                 ఘనమైన ముద్దుటుంగరముఁజూపె

విడిది చెపుమన్న పాలిండ్ల నడుమఁజూపె

కులముఁగోరిన కదళికా తరువుఁజూపె

తరుణి రమ్మన్న తాంబూల మెఱుపుఁజూపె

భళిర వినరయ్య యీజాణ ప్రౌఢతనము

వీటిలోని ప్రశ్నలకు సమాధానాలు చెప్పగా ప్రయత్నించండి

1. రాజీవగంధి నీ రాజ్యమెక్కడిదన్న

                 నొకచేత కొప్పువెండ్రుకలు చూపె

                                                   1.కురుదేశము

2. పద్మాయతాక్షి నీ పట్టణంబేదన్న

                 నగుచు నెడ్డాణంపు నడుముఁజూపె

                                                     2. కాంచీపట్టణము

3. బింబాధరోష్ఠి నీ పేరేమి చెపుమన్న

                 సొగసైన శుకవాణి మొగముఁజూపె

                                                         3. చంద్రవదన

4. ఇందీవరాక్షి నీ కెందరు విభులన్న

                 ఘనమైన ముద్దుటుంగరముఁజూపె

                                                       4. ప్రభువులు(బంగారమిచ్చినవారు)

5. విడిది చెపుమన్న పాలిండ్ల నడుమఁజూపె

                                                   5.కొండల మధ్య

6. కులముఁగోరిన కదళికా తరువుఁజూపె

                                                    6. భోగమ కులము

7. తరుణి రమ్మన్న తాంబూల మెఱుపుఁజూపె

                                                    7. సాయంకాలము

 పొడుపు పద్యం

సాహితీమిత్రులారా!

ఈ పొడుపు పద్యం చూచి సమాధానం చెప్పండి-

తల్లిమూపుపైన తనయుని గొంపోవ

దారిదొంగచూచి వారిఁజంపి

వండి కూరఁజేసి వహ్వాయటంచును

యాపెపైటలోనె యారగించె

సమాధానం - అరఁటిచెట్టు - గెల

 చెప్పలేకున్న నగుదునే చిన్ననగవు

సాహితీమిత్రులారా!

ఈ పొడుపు పద్యం చూడండి 

సమాధానాలు చెప్పగలరేమో

ఆజ్యంబు, వీరుని యాత్మగుణంబునుఁ

              గలకాయ యోదియో తెలియవలయు

అతిమతి భ్రష్టుండు నలపుచ్చయును, రెండుఁ

              గలకాయ యోదియో తెలియవలయు

దేశంబు, జనుల హృదికిబాధయనునవిఁ

              గలకాయ యోదియో తెలియవలయు

చిఱుత తనంబును, చిన్నదె్బయు రెండుఁ

             గలకాయ యోదియో తెలియవలయు

దీనియర్థంబు చెప్పంగ మానవులకు

మహిని గడువిత్త పదునైదు మాసములను

సమ్మతిగఁజెప్ప భావజ్ఞ చక్రవర్తి

చెప్పలేకున్న నగుదునే చిన్ననగవు

ప్రతిపాదంలో రెండు పదాలున్నాయి 

వాటిని కలిపి వచ్చే ఒకేపదం ఉత్తరం

సమాధానాలు చెప్పగలరేమో గమనించండి-

సమాధానాలు-

ఆజ్యంబు, వీరుని యాత్మగుణంబునుఁ

              గలకాయ యోదియో తెలియవలయు

దీనిలో ఆజ్యము నెయ్యి, వీరుని ఆత్మగుణం బీరం

రెండిటిని కలిపిన కాయ

నేతిబీరకాయ సమాధానం

2. వెఱ్ఱిపుచ్చకాయ

3. సీమచింతకాయ

4. చిట్టిమొట్టికాయ

చెప్పలేకున్న నగుదునే చిన్ననగవు

సాహితీమిత్రులారా!

ఈ పొడుపు పద్యం చూడండి-

సమాధానం చెప్పగలరేమో

కొమ్ములుగలవని కోపించి పొడువదు

            కట్టిబంధించిన కదలకుండు

నీనదుపొర్లదు యెన్నాళ్లకైనను

           బంధంబు వేసిన పాలుగలవు

మేతకాసించదు మేఘంబులోనీరు

          కావలెననికోరు కడుపునిండ

తనకడ్పునిండిన దారిద్య్రములు బాపు

          బహుజీవరాసులు బ్రతుకనేర్చు

దీని యర్థంబు నరులకుఁ దేటపడఁగఁ

మదివిచారించి పదునైదు మాసములకు

సమ్మతిగఁజెప్ప భావజ్ఞ చక్రవర్తి

చెప్పలేకున్న నగుదునే చిన్ననగవు

ఈ పొడుపుపద్యం విచ్చడానికి కవి 15 మాసాల 

సమయం ఇచ్చాడు అప్పటికి చెప్పలేకపోతే

చిన్న నవ్వు నవ్వుతాడట

సమాధానం - చెఱువు 

 కుంభజుదేనిచేఁగూల్చెనరుడు

సాహితీమిత్రులారా!

ఈ పొడుపు పద్యం చూడండి

సమాధానాలు చెప్పగలరేమో

దివ్యసంఘములైన తేరిచూడఁగలేని

            కుంభజుదేనిచేఁ గూల్చెనరుడు

ప్రతినఁదీరకయుంటఁ బ్రాణావశిష్టుఁడౌ

            కౌంతేయు దేనిచేఁ గాచెనుహరి

సరసిజవ్యూహాన శత్రుసైన్యంబుల

            నభిమన్యుఁడెందుచే నడలఁగొట్టె

కౌరవ్య యోధులఁ గపట కేళినటించి

            తేజమున్ దేనిచేఁ దీసెహరియు

ధర్మపథ మెందుచేఁ జేరె ధర్మరాజు

యన్నిటికిఁజూడ మూఁడేసి యక్షరములు

మధ్యకడ యక్షరములు, సమానమన్ని

కూర్చె గంగాధరము చెల్సికొండు దీని

ఇందులో సమాధానాల్ని 3 అక్షరాలతోనూ

మధ్య చివరి రెండు అక్షరాలు అన్ని సమాధానలో

సమానంగా ఉండాలి

ప్రయత్నించండి-

సమాధానాలు-

1. భక్తిచే

2.యుక్తిచే      

3.శక్తిచే

4.రక్తిచే

5.ముక్తిచే

 రెండక్షరాల సమాధానాలు ముక్తాక్షరంతో

సాహితీమిత్రులారా!

ఈ పొడుపు పద్యం చూడండి

సమాధానాలు తెలుపగలరేమో

అమరుల కన్నుల నమరు కన్నులదెద్ది

               నేత్రముల్ చెవులుగా నెగడునెద్ది

పరిపాలనంబునుఁ బలము సూపునదెద్ది

               శిఖిఁగాచె శిబిమేను చేసియెద్ది

యగ్నిప్రమాణంబు నార్చిన సతియెద్ది

               మఱదికి భార్యయౌ మగువయెద్ది

కామినీ జనముల ఘనపాతకంబెద్ది

               కౌరవాచార్యునిఁ గన్నదెద్ది

యక్షరంబులు రెండుండు నన్నిటికిని

యంత్యవర్ణంబు చెపుదాని కాదిగాఁగ

భావ విజ్ఞానదీప్తులు ప్రకట బఱచ

కూర్చె గంగాధరము తెల్సికొండు దీని

దీనిలోని ప్రతిప్రశ్నకు సమాధానం రెండు అక్షరాలుగా ఉండాలు

మరో ప్రశ్నకు సమాధానం మొదటి సమాధానంలోని చివరి అక్షరం

రెండవదానికి మొదటి అక్షరంగా రావాలి ఈ విధంగా సమాధానాలు 

చెప్పగలరేమో ఆలోచించండి-

సమాధానాలు

1. చేప

   2. పాము

       3. మూక

           4. కోసి

               5. సీత

                  6. తార

                      7.రంకు

                         8. కుండ

         

 పొడుపు పద్యం

సాహితీమిత్రులారా!

ఈ పొడుపు పద్యం చూడండి-

కణుపులేదే కఱ్ఱ కాపులేదేచెట్టు

          నీరందురెయ్యది నీరుకాదు

తొడిమలేదేపండు వడలనిదేపువ్వు

          పువ్వందురెయ్యది పువ్వుకాదు

సుంకులే దేపంట చూడలేదేకన్ను

          నీసందురెయ్యది నీసుకాదు

పైరులేదేపంట పాలులేదేచన్ను

          ఆకందు రెయ్యది యాకుకాదు

కఱ్ఱలునుఁగాక నాల్గుండు కఱ్ఱలేవి

కొమ్ములునుఁగాక నాల్గుండు కొమ్మలేవి

కొప్పులునుఁగాక మూఁడుండు కొప్పులేవి

కూర్చె గంగాధరము తెల్సి కొండుదీని

సమాధానాలు-

ముగ్గఱ్ఱ, భజనచేసే పొన్నచెట్టు, పన్నీరు

విభూదిపండు, బొండపువ్వు,కుంకుమపువ్వు, 

ఉప్పుపంట,బండికన్ను, కోడిగ్రుడ్డు, 

ఉప్పుపంట, తాటిచన్ను, బండియాకు,

1. జీలకఱ్ఱ, అక్కలకఱ్ఱ, ముగ్గఱ్ఱ, విసనకఱ్ఱ

2. కావడికొమ్ము, చెఱువుకొమ్ము, మఱుగొమ్ము, వరికొమ్ము

3. వడికొప్పు, యింటికొప్పు, రాశికొప్పు

 పొడుపుపద్యం

సాహితీమిత్రులారా!

ఈ పొడుపు పద్యం చూడండి-

వృక్షమందున నుండును పక్షిగాదు

రమ్యసర్మంబుఁబూను, బైరాగికాదు

కన్నులమరును, మూడు, శంకరుఁడు గాదు

మహితజలమున్ ధరించును మబ్బుగాదు

కూర్చె గంగాధరము, తెల్సికొండు దీని

చెట్టుపై ఉంటుందట కాని పక్షికాదట

మంచి అందమైన చర్మం కలిగి ఉంటుందట కాని బైరాగి కాదట

కన్నులు మూడుంటాయట కాని శివుడు కాదట

గొప్పవైన జలాన్ని ధరిస్తుందట కాని మబ్బుకాదట

దీన్ని తెలుసుకోమంటున్నాడు గంగాధరం కవి.

సమాధానం - కొబ్బరిబోండాం

శిరహీనుని శివుడుమ్రింగె

సాహితీమిత్రులారా!

ఈ పొడుపు పద్యం చూడండి.

సురలను సురలే మ్రింగిరి
పరగంగా బ్రహ్మవచ్చి భానుని మ్రింగెన్
అరయగ నప్పురి చెంతను
శిరహీనుని శివుడుమ్రింగె చిత్రముగాదే!
                                    (నానార్థగాంభీర్యచమత్కారిక పుట.14)


దీనిలో దేవతలను దేవలు మ్రిండమేమిటి?
బ్రహ్మ వచ్చి సూర్యుని మ్తింగడమేమిటి?
శిరహీనుని శివుడు మ్రింగడమేమిటి? - చిత్రమేకదా

బాగా ఆలోచిస్తే ఇందులోని పదాలకు
మరో అర్థం ఉండి ఉండాలి లేకుంటే ఇది ఎలా?

సురలను సురలే మ్రింగిరి -
అంటే
చేపలను(సురలను) చేపలే మ్రింగాయి.
(అనిమిషులు - చేపలు, సురలు)
బ్రహ్మవచ్చి భానుని మ్రింగెన్ -
మేక(అజము-బ్రహ్మ)వచ్చి జిల్లేడు చెట్టును(భానుని- అర్కం) తినింది.
శిరహీనుని శివుడు మ్రింగె -
పీత(శిరహీనుడు- ఎండ్రకాయ)ను నక్క(శివుడు) తిన్నది 

 

 పొడుపు పద్యం

సాహితీమిత్రులారా!

ఈ పొడుపుపద్యం చూడండి

సమాధానం చెప్పగలరేమో

పదములెనిమిది కొమ్ములు వరలునాల్గు

తలయు తోకయు లేకున్న గలదుయొకటి

జీవముండియుఁదిరిగాఁడు చిత్రమొకటి

కూర్చె గంగాధరము తెల్సి కొండుదీని

పాదాలు ఎనిమిది, కొమ్ములు నాలుగు ఉండి తలతోక లేకున్నా ఒకటి ఉంది

కాళ్లు తల తోక కొమ్ములు లేక జీవమొటి కలిగి తిరిగేది ఒకటి

అవేవో తెలుసుకోమంటున్నారు దీన్ని కూర్చిన గంగాధరంగారు

సమాధానం - పీత - నత్త

                  

 పొడుపు పద్యం

సాహితీమిత్రులారా!

ఈ పొడుపు పద్యం చూడండి

సమాధానం చెప్పగలరేమో

ముక్కున పైనము నడచును

ప్రక్కను నోరుండు గాలి పారణసేయున్

గ్రక్కునవేసిన కూయును

మక్కువతోదీని దెలియు మనుజులు గలరే

ముక్కపై నడుస్తుందట

ప్రక్కన నోరుంటుందట

గాలిని తింటుందట

వేయగానే కూస్తుందట

ఏమిటో చెప్పమంటున్నాడు కవి-

సమాధానం - బొంగరం

 పొడుపు పద్యం

సాహితీమిత్రులారా!

ఈ శ్లోకం చూడండి

సమాధానం చెప్పగలరేమో

అంధకార సమం వస్తుః

వస్తునామత్రయాక్షరం

కకారాది కకారాంతం

షణ్మా సంచితయేద్బధః

అంధకారంతో సమానమైత వస్తువట

సమాధానం మూడక్షరాలతో ఉంటుంది

క-తో ప్రారంభం కావాలి

అలాగే కకారంతో అంతం కావాలి

చెప్పగలరేమో ఆలోచించండి-

సమాధానం - కాటుక

అంధకారంతో సమానమైనది

మూడక్షరాలు కలది

మొదట చివర క-తోనే ఉంది

సరిపోయిందికదా సమాధానం.

 పొడుపు పద్యం

సాహితీమిత్రులారా!

ఈ పొడుపు పద్యం చదవండి

ఆలోచించండి 

అర్థం చెప్పగలరేమో

చూడండి.

పంచాంగమగగమారె వైకుంఠుఁడొకసారి

         రక్తబీజమగ పైన వ్రాలె శుకము

బాలకుుడొకఁడు దివ్యస్నానముంజేసె

          గృహకారి గృహములో గృహముగట్టె

గృహమృగమ్మెలుకపై నెగిరి దూఁకి వధించె

          వక్రకంఠమెడారిఁబయనమించెఁ

బాపభీతిల్లె దివాభీతముంజూచి

          మణికట్టుపై గుట్టెముంటితిండి

వేఁటకై యీగపులిపొంచి గూఁటినుండె

నాకసమునకు నెగెరె జిహ్వారదమ్ము

మెప్పుగా నర్థములివేవి చెప్పవలయు

దేవ శ్రీవేంకటేశ! పద్మావతీశ!

సమాధానాలు -

పంచాంగము - ఐదు అంగములు కలది (తాబేలు)

రక్తబీజము - దానిమ్మచెట్టు(ఎర్రని విత్తులకాయలు గాయుచెట్టు)

దివ్యస్నానము - ఎండగాసే వానలో తడవటం

గృహకారి - కందిరీగ(మట్టితో నింట నిల్లు గట్టేది)

గృహమృగము - పిల్లి (ఇంటిలో మృగము వంటిది)

వక్రకంఠము - ఒంటె (వంకరమెడ కలది)

దివాభీతము - పగటిని చూచి భయపడేది గుడ్లగూబ

మంటితిండి - మట్టితి తినేది (తేలు)

ఈఁగపులి - ఈగలను వేటాడి తినేది సాలెపురుగు

జిహ్వారదము - నాలుకయే దంతములుగా గలది - పక్షి