మాతృకావిలాసంలోని ఏకాక్షరనిఘంటువు - 7

సాహితీమిత్రులారా!

మాతృకావిలాములోని ఏకాక్షరనిఘంటువు తరువాయి భాగం ..

ఞఞాఞిఞీఞుఞూఞేఞైఞోఞౌఞంఞః ॥ 10 ॥

ఞః స్తు నాసికయా భాషీ వహ్నిరూపో భయానకః ॥ 30 ॥

స్వరభేదకరోగశ్చ ఞా జరా రాశిరేవ చ ॥

ఞిః సమ్రాడ్ జ్ఞానవృద్ధోऽగ్నిర్ఞీః పాఖండీ సురాప్రియః ॥ 31 ॥

ఞుః సునేత్రో ఞూః సువాసాః కార్తస్వరసన్నిభః ॥

ఞేః కృష్ణా ఞోః పలాశః స్యాఞ్జగౌః పాఖండవాక్ కరీ ॥ 32 ॥

పూర్వో ధ్రువా చ ఞం సర్పిః పరం బ్రహ్మ నిగద్యతే ।

ఞః ప్రాగుక్తోऽపి సుభగో బాలకో మృదుభాషకః ॥ 33 ॥

·         ఞ: అనునాసికము (ముక్కుతో పలికేవాడు), అగ్ని రూపము, భయంకరమైనవాడు, 

           స్వరభేదాన్ని కలిగించే రోగము.

·         ఞా: కాంతి (జరా), రాశి.

·         ఞి: చక్రవర్తి (సమ్రాట్), జ్ఞానవృద్ధుడు, అగ్ని.

·         ఞీ: నాస్తికుడు (పాఖండీ), దేవతలకు ఇష్టమైనవాడు.

·         ఞు: మంచి కళ్లు కలవాడు.

·         ఞూ: మంచి వస్త్రాలు కలవాడు, బంగారము వంటి కాంతి కలవాడు.

·         ఞే: శ్రీకృష్ణుడు.

·         ఞో: పనస చెట్టు (పలాశః), నాస్తిక మాటలు (పాఖండ వాక్కు), ఏనుగు.

·         ఞౌ: ధ్రువ నక్షత్రము.

·         ఞం: నెయ్యి (సర్పిః), పరబ్రహ్మము.

·         ఞః: అదృష్టవంతుడు (సుభగుడు), బాలుడు, మృదువుగా మాట్లాడేవాడు.

---

టటాటిటీటుటూటేటైటోటౌటంటః ॥ 11 ॥

టష్టంకష్టంకణం ప్లీహా మూత్రకృచ్ఛ్రోऽథ పిప్పలః ।

టా శూర్పష్టిః కరేణుర్భూః సరమా టీర్ధరాధరః ॥ 34 ॥

టుః కంకణోऽథ చూడా స్యాట్నూ నందా స్వసా చ భీః ॥

టేః కాణటేడింధః స్యాట్టైః ప్రేతో నభసీ హయః ॥ 35 ॥

టోః పరతో గురుః శిష్యష్టౌర్వినీతో దవో వృషః ॥

టం నేత్రం శ్రవణం పాత్రం భ్రమణం మరణం తథా ॥ 36 ॥

టః ప్రాగుక్తోऽపి దుఃశబ్దో ఘంటాశబ్దశ్చ ధ్వన్యతే ॥

·         ట: నాణెము లేదా గొడ్డలి (టంకము), వెలిగారము (టంకణము), 

          ప్లీహము, మూత్రవ్యాధి, రావి చెట్టు (పిప్పలః).

·         టా: చేట (శూర్పము).

·         టి: ఆడ ఏనుగు (కరేణుః), భూమి, కుక్క (సరమ).

·         టీ: పర్వతము (ధరాధరః).

·         టు: కంకణము, శిఖ (చూడా).

·         టూ: నందుడు, సోదరి (స్వసా), భయము.

·         టే: ఒంటికన్ను వాడు (కాణః).

·         టై: ప్రేతము, ఆకాశము, గుర్రము.

·         టో: శిష్యుడు.

·         టౌ: వినయము గలవాడు, అడవి అగ్ని (దవము), ఎద్దు (వృషభము).

·         టం: కన్ను, చెవి, పాత్ర, తిరగడము (భ్రమణము), మరణము.

·         టః: వినకూడని శబ్దము, గంటానాదము.

 

 మాతృకావిలాసంలోని ఏకాక్షరనిఘంటువు - 6

సాహితీమిత్రులారా!

మాతృకావిలాములోని ఏకాక్షరనిఘంటువు తరువాయి భాగం ..

జజాజిజీజుజూజేజైజోజౌజంజః ॥ 8 ॥

జో జనో జనకో రాజా జా యోనిర్జిః సదాశివః ॥ 25 ॥

జీర్జిష్ణుః కరుణో యూకా జుర్విష్ణుర్జూః కులాలకః ॥

జేః శునీ జోऽథ జైః పూషా వహ్నిజోః కమలాసనః ॥ 26 ॥

జౌర్జరిజో యువా జం చ జాతం రజతమేవ చ ॥

జః ప్రాగుక్తోऽపి జల్పాకో జపనిష్టో జయేచ్ఛుకః ॥ 27 ॥

·         జ: జనుడు, తండ్రి (జనకుడు), రాజు.

·         జా: పుట్టుక (యోని).

·         జి: శివుడు (సదాశివుడు).

·         జీ: జయశీలుడు (జిష్ణుః), కరుణ గలవాడు, పేను (యూకా).

·         జు: విష్ణువు.

·         జూ: కుమ్మరి.

·         జే: కుక్క (శునీ).

·         జై: సూర్యుడు (పూషా), అగ్ని.

·         జో: బ్రహ్మ (కమలాసన).

·         జౌ: ముసలివాడు (జరి), యువకుడు.

·         జం: పుట్టినది, వెండి (రజతం).

·         జః: ఎక్కువగా మాట్లాడేవాడు (జల్పాకుడు), జపనిష్ఠ గలవాడు.

---

---

ఝఝాఝిఝీఝుఝూఝేఝైఝోఝౌఝంఝః ॥ 9 ॥

ఝో హస్తో ఝకటో ఝల్లో ఝా యోనిఝిః కలా కపిః ॥

ఝీః కరీ ఝుర్భృగుర్భూశ్చ ధ్రువః సంఘోऽమరోరగౌ ॥ 28 ॥

ఝేశ్చర్మకృద్భవో సోమో రోమరామోऽథ ఝైర్గూరుః ॥

ఝోః కర్ణో ఝౌః స్మృతో నాకో ఝం మైథునమితి స్మృతమ్ ॥ 29 ॥

ఝః ప్రాగుక్తోऽపి శీఘ్రార్థే ఝంఝావాతే చ దుర్దినే ॥

·         ఝ: చెయ్యి (హస్తము), బండి (శకటము), 

           ఒక రకమైన జంతువు (ఝల్లము).

·         ఝా: పుట్టుక స్థానము (యోని).

·         ఝి: ఒక కళ, కోతి (కపి).

·         ఝీ: ఏనుగు (కరీ).

·         ఝు: భృగు మహర్షి.

·         ఝూ: ధ్రువుడు, సమూహము (సంఘము), 

                   దేవత (అమర), పాము (ఉరగము).

·         ఝే: చర్మకారుడు, శివుడు (భవః), చంద్రుడు (సోమః),

               శరీరముపై రోమము.

·         ఝై: గురువు.

·         ఝో: చెవి (కర్ణము).

·         ఝౌ: స్వర్గము (నాకము).

·         ఝం: మైథునము.

ఝః: వేగము (శీఘ్రము), గాలివాన (ఝంఝామారుతము), 

       మబ్బులు పట్టిన రోజు (దుర్దినము).

 మాతృకావిలాసంలోని ఏకాక్షరనిఘంటువు - 5

సాహితీమిత్రులారా!

మాతృకావిలాములోని ఏకాక్షరనిఘంటువు తరువాయి భాగం ..

చచాచిచిచుచూచేచైచోచౌచంచః ॥ 6 ॥

చౌరే వాసవే చంద్రే చందనే చలనేऽపి చ ॥ 19 ॥

చా దితిః కన్యా చిః పూషా మాప ఏవ చ ॥

చీఋషిర్దంతి పత్నీ స్యాచ్చః కీలాలం పవిః శరః ॥ 20 ॥

భీరుర్మార్గగోऽపి స్యాత్పక్షీ భూమిజరాడ్రవిః ॥

చేః కృష్ణోऽర్కస్తురాషాట్ చ చైః సోమో వినతాసుతః ॥ 21 ॥

చోః పాఖండీ చ చౌర్ధేనురనంగానగ్నిరుద్భవః ॥

చం చరిత్రం సుఖం దుఃఖం కశ్మలం కమలం పయః ॥

చః ప్రాగుక్తోऽపి చపలచటకశ్చతురాననః ॥ 22 ॥

·         చ: దొంగ (చోర), ఇంద్రుడు (వాసవ), చంద్రుడు, గంధము, కదలడం.

·         చా: అదితి, కన్య.

·         చి: సూర్యుడు (పూషా).

·         చీ: ఋషి, ఏనుగు భార్య.

·         చు: నీరు (కీలాలము), వజ్రాయుధము (పవి), బాణము.

·         చూ: పిరికివాడు, మార్గంలో వెళ్లేవాడు, పక్షీ, సూర్యుడు.

·         చే: కృష్ణుడు, సూర్యుడు, ఇంద్రుడు.

·         చై: చంద్రుడు (సోమః), గరుత్మంతుడు (వినతాసుతః).

·         చో: పాషండీ (నాస్తికుడు).

·         చౌ: ఆవు (ధేనువు), మన్మథుడు.

·         చం: చరిత్ర, సుఖము, దుఃఖము, తామర (కమలం), నీరు.

·         చః: చపలుడు, పిచుక (చటక), బ్రహ్మ (చతురానన).

---

ఛఛాచిఛీఛుఛూచేఛైఛోఛౌఛంఛః ॥ 7 ॥

ఛస్సోమశ్ఛలికశ్ఛన్నశ్ఛా రుద్రశ్ఛః కులాలకః ॥

ఛీర్విష్ణుశ్ఛుః శుకశ్ఛూర్భూశ్ఛేః పాశీ ఛైః సురాలయః ॥ 23 ॥

ఛోః పూర్ణోऽలంకృతో వాయుశ్ఛౌః సమీరస్తరుర్నగః ॥

ఛమర్చిర్భూతలం స్వః స్యాత్కూలం కూటం సుఖం కులమ్ ॥ 24 ॥

ఛః ప్రాగుక్తోऽపి ఛదనశ్ఛటాకారశ్ఛవిర్యుతః ॥

·         ఛ: చంద్రుడు (సోమః), కపటము (ఛలిక), దాచబడినది.

·         ఛా: శివుడు (రుద్రుడు), కుమ్మరి (కులాలుడు).

·         ఛీ: విష్ణువు.

·         ఛు: చిలుక (శుకః).

·         ఛూ: భూమి.

·         ఛే: పాశము ఉన్నవాడు (వరుణుడు).

·         ఛై: దేవాలయం (సురాలయః).

·         ఛో: పూర్ణము, అలంకరించబడినది, వాయువు.

·         ఛౌ: వాయువు, చెట్టు, పర్వతం.

·         ఛం: అగ్ని కాంతి (అర్చిః), భూతలం, స్వర్గము, 

               తీరము (కూలము), సుఖము, కులము.

·         ఛః: కప్పడం (ఛదన), కాంతి.