Tuesday, April 13, 2021

ఏ ఆవురా బావా!

 ఏ ఆవురా బావా!




సాహితీమిత్రులారా!



ఈ పద్యాన్ని చూచి

సమాధానం చెప్పగలరేమో చూడండి-


బావయు మఱదింగని, యీ

యావులలో నొకటి తెమ్మి యనఁగా నపుడే

యావన, యడిగిన వాక్యము

కావలయును భాషలైదుగా నొక పదమున్


బావ మరదిని చూచి  ఈ ఆవులలో ఒకదాన్ని తెమ్మన్నాడు

దానికి మరది ఏ ఆవురా బావా అని అడిగాడు

అడిగిన వాక్యం ఐదు భాషలుగా కావాలి ఆ పదమేది - 


సమాధానం-

ఏ ఆవురా బావా

దీనిలో 

ఏ - రమ్ము(మహారాష్ట్ర)

ఆవు - రమ్ము(ఉర్దూ)

రా  - రమ్ము(తెలుగు)

బా - కమ్ము (కన్నడ)

వా - రమ్ము(తమిళం)

Sunday, April 11, 2021

కుంభజుదేనిచేఁగూల్చెనరుడు

 కుంభజుదేనిచేఁగూల్చెనరుడు




సాహితీమిత్రులారా!


పొడుపు పద్యం చూడండి

సమాధానాలు చెప్పగలరేమో


దివ్యసంఘములైన తేరిచూడఁగలేని

            కుంభజుదేనిచేఁ గూల్చెనరుడు

ప్రతినఁదీరకయుంటఁ బ్రాణావశిష్టుఁడౌ

            కౌంతేయు దేనిచేఁ గాచెనుహరి

సరసిజవ్యూహాన శత్రుసైన్యంబుల

            నభిమన్యుఁడెందుచే నడలఁగొట్టె

కౌరవ్య యోధులఁ గపట కేళినటించి

            తేజమున్ దేనిచేఁ దీసెహరియు

ధర్మపథ మెందుచేఁ జేరె ధర్మరాజు

యన్నిటికిఁజూడ మూఁడేసి యక్షరములు

మధ్యకడ యక్షరములు, సమానమన్ని

కూర్చె గంగాధరము చెల్సికొండు దీని


ఇందులో సమాధానాల్ని 3 అక్షరాలతోనూ

మధ్య చివరి రెండు అక్షరాలు అన్ని సమాధానలో

సమానంగా ఉండాలి

ప్రయత్నించండి-


సమాధానాలు-

1. భక్తిచే

2.యుక్తిచే      

3.శక్తిచే

4.రక్తిచే

5.ముక్తిచే

Friday, April 9, 2021

జేబున్నీసా పూరణ

 జేబున్నీసా పూరణ




సాహితీమిత్రులారా!

ఔరంగజేబు ఒకరోజు సభలోనివారితో

విచారగ్రస్తుడై విషయాన్ని తెలిపాడు.

తన కుమార్తె జేబున్నీసా నిరంతర సాహిత్య పఠనం కలిగి ఉంది

ఆమెను ఎలాగైనా దాన్నుండి మాన్పించాలి- అని తెలిపాడు.

దానికి కొందరు "మహారాజా! చింతించవద్దు ఆమెకు క్లిష్టమైన

సమస్యను ఒకదాన్ని ఇచ్చి పూరించమనండి

అది ఆమె పూరిస్తే ఆమెను నిరోధించవద్దు.

ఒకవేళ పూరించనిచో సాహిత్యసేవ మానివేయవలెనని చెప్పండి"- అని చెప్పారు.

దానికి ఔరంగజేబు సమ్మతించి ఆమెను పిలిపించి

 అదేవిధంగా ప్రశించాడు.

ఆ ప్రశ్న-


దురేఅబలక్ కసే కమ్ దీద్ మౌజూద్

(నల్లని ముత్యములు ఎవడైనా ఎక్కడైనా చూచి ఉండెనా)


దానికి తండ్రి ఎత్తుగడ అగ్థమైన

జేబున్నీసా సమాధానం -

వజుజ్ అశకే బతానే సుర్మా అలూద్

(కజ్జం కలుషితములైన యువతి కన్నీటి

బిందువులు తప్ప ఇతరము చూడలేదు)


దీనికి ఔరంగజేబు ఇంకేమీ చెప్పలేక పోయాడు. 

Wednesday, April 7, 2021

చతురక్షరాద్యంతైక నియమ యమకము

 చతురక్షరాద్యంతైక నియమ యమకము




సాహితీమిత్రులారా!



గణపవరపు వేంకటకవి కృత

శ్రీప్రబంధరాజ వేంకటేశ్వర విజయవిలాసము

ఇది ఏకాశ్వాస కావ్యం

చిత్రవిత్వంలోనే అద్భుతమైన కావ్యం

దీనిలోని ప్రతిపద్యం అనేక ప్రత్యేకతలతో

కూర్చబడింది. దానిలో 836వ పద్యం

చతురక్షరాద్యంతైక నియమ యమకము

అని చెప్పబడే పద్యం ఇది.

దీనిలో నాలుగు నాలుగు అక్షరాలతో కూర్చబడినది కందపద్యం.

యమకాలంకారంలో కూర్చబడినది గమనించండి


ధారాధర రుచివంశా

ధారాధరవైనతేయ ధారాధరరా

ధారాధరతా నిబిడసు

ధారాధర వచన సేవ్యధారాధరదా


Monday, April 5, 2021

శ్రీకృష్ణఆశీర్వాదం

 శ్రీకృష్ణఆశీర్వాదం





సాహితీమిత్రులారా!



గూఢచిత్ర - శ్రీకృష్ణఆశీర్వాదం చూడండి-


నీరజమిత్రుని సుతుసుతు

కూరిమి సతిధవుని తండ్రి కొమరుని యన్నన్

ధీరత ననిఁ, బరిమార్చిన

సూరుని సుతుమామ సకల శుభములనొసఁగున్


తామరలకు మిత్రుడు సూర్యుడు, 

సూర్యుని సుతుడు యమధర్మరాజు, 

ఆతని పుత్రుడు ధర్మరాజు, 

ఆయనభార్య ద్రౌపది, 

ఆమె కూర్మి భర్త అర్జునుడు, 

ఆయన పెద్దతండ్రి ధృతరాష్ట్రుడు, 

ఆతని కొడుకు దుశ్శాసనుడు, 

అతని దుర్యోధనుడు, 

వానిని చంపినవాడు భీముడు, 

భీముని కొడుకు ఘటోత్కచుడు, 

అతని మామ శ్రీకృష్ణమూర్తి, 

ఆ దేవుడు మీకు సర్వసంపదలను ఇచ్చుగాక

Saturday, April 3, 2021

రెండక్షరాల సమాధానాలు ముక్తాక్షరంతో

 రెండక్షరాల సమాధానాలు ముక్తాక్షరంతో




సాహితీమిత్రులారా!



పొడుపు పద్యం చూడండి

సమాధానాలు తెలుపగలరేమో


అమరుల కన్నుల నమరు కన్నులదెద్ది

               నేత్రముల్ చెవులుగా నెగడునెద్ది

పరిపాలనంబునుఁ బలము సూపునదెద్ది

               శిఖిఁగాచె శిబిమేను చేసియెద్ది

యగ్నిప్రమాణంబు నార్చిన సతియెద్ది

               మఱదికి భార్యయౌ మగువయెద్ది

కామినీ జనముల ఘనపాతకంబెద్ది

               కౌరవాచార్యునిఁ గన్నదెద్ది

యక్షరంబులు రెండుండు నన్నిటికిని

యంత్యవర్ణంబు చెపుదాని కాదిగాఁగ

భావ విజ్ఞానదీప్తులు ప్రకట బఱచ

కూర్చె గంగాధరము తెల్సికొండు దీని



దీనిలోని ప్రతిప్రశ్నకు సమాధానం రెండు అక్షరాలుగా ఉండాలు

మరో ప్రశ్నకు సమాధానం మొదటి సమాధానంలోని చివరి అక్షరం

రెండవదానికి మొదటి అక్షరంగా రావాలి ఈ విధంగా సమాధానాలు 

చెప్పగలరేమో ఆలోచించండి-


సమాధానాలు

1. చే

   2. పాము

       3. మూ

           4. కోసి

               5. సీ

                  6. తా

                      7.రంకు

                         8. కుం

         


Thursday, April 1, 2021

ఏకపాదాక్షర శ్లోకం

 ఏకపాదాక్షర శ్లోకం





సాహితీమిత్రులారా!



ఒక పాదానికి ఒక హల్లు మాత్రమే ఉపయోగిస్తూ నాలుగుపాదాలకు

నాలుగు వేరువేరు హల్లులను వాడటాన్ని ఏకాక్షర పాదం లేక

ఏకవ్యంజనపాదం అంటారు.


భారవి కిరాతార్జునీయంలో రాసిన

ఏకాక్షరపాద శ్లోకం గమనిద్దాం.


శ్లో. స సాసి: సాసుసూ: సాసో

     యేయాయేయాయయాయయ:

     లలౌలీలాం లలో2లోల:

     శశీశశిశుశీ: శశన్

                                          (కిరాతార్జునీయమ్ -15-5)

అర్థం :- సాసి: = ఖడ్గంతో ఉన్న, సాసుసూ: = ప్రాణాలను హరించే బాణాలు థరించినవాడు,సాస: = ధనువును థరించినవాడు, యేయ + అయేయ + అయయ + అయయ - వాహనంతోను, వాహనంలేకుండా శత్రువుని చేరి వారి వాహనాలను స్వాథీనం చేసుకున్నవాడు, లల: = అందమైనవాడు, అలోల: = చాపల్యంలేనివాడు, శశి +ఈశ + శశు + శీ: - ఈశ్వరుని కుమారుడైన కుమారస్వామిని పరుగెత్తింపచేసే, స: = అర్జునుడు, లీలాం = శోభను, లలౌ = పొందాడు.