Sunday, January 14, 2018

గర్భములో నుండి వెడలె కమలాప్తుడుఁడొగిన్


గర్భములో నుండి వెడలె కమలాప్తుడుఁడొగిన్




సాహితీమిత్రులారా!



సమస్య-
గర్భములో నుండి వెడలె కమలాప్తుడుఁడొగిన్

పూర్వకవి పూరణ -

దుర్భరవేదన సలుపక
యర్భకుఁడుదయించు ననుచు నతిమోదముతో
నిర్భరత నుండెఁ బ్రాక్సతి
గర్భములో నుండి వెడలె కమలాప్తుడుఁడొగిన్

ఒక స్త్రీకి గర్భంలోనుండి శిశువురావాలికాని
కమలాప్తుడు రావడమేమిటని అసంగతంగా కనిపిస్తుంది
కాని కవిగారు ప్రాక్సతి అనడంతో  సంగతమైంది
ఈ సమస్యాపూరణ.

Saturday, January 13, 2018

ధాన్య మరసి రైతు దైన్యమొందె


ధాన్య మరసి రైతు దైన్యమొందె




సాహితీమిత్రులారా!



సమస్య-
ధాన్య మరసి రైతు దైన్యమొందె

విద్వాన్ వి.యమ్.భాస్కరరాజుగారి పూరణ-

వడివడి జడివాన ప్రబలి వసుధ పాఱ
నోటికందు పంట నీట మునిగి
పనికిరాక విలువ పడిపోవ వెతలతో
ధాన్య మరసి రైతు దైన్యమొందె


ఇందులో రైతు ధాన్యాన్ని చూసి సంతోషించాల్సింది పోయి
దైన్యమొందె అనడం అసమంజసం. దాన్ని కవిగారు
సమకాలీన పరిస్థితితో పోల్చి చెప్పడంతో సమంజసమైంది

.

Friday, January 12, 2018

పగలో మున్గినవారి పాపచయముల్


పగలో మున్గినవారి పాపచయముల్ 




సాహితీమిత్రులారా!


సమస్య-
పగలో మున్గినవారి పాపచయముల్ భస్మమ్ములైపారెడున్


విద్వాన్ వి.యమ్.భాస్కరరాజుగారి పూరణ-

పగతో మానవిలెల్ల పాపముల సంపాదించి, దుర్మార్గులై
వగవన్ లాభములేదు మోక్షగతి సంభావ్యంపు సద్వృత్తితో
భగవానున్ శరణంబువేడి, ధరలో భవ్యాత్ములై-నిర్జరా
పగలో మున్గినవారి పాపచయముల్ భస్మమ్ములైపారెడున్


ఈ సమస్యలో పగలో మునిగిన వారి పాపసంచయం
భస్మమై పారినట్లు అసంగత విషయంగా గోచరిస్తున్నది
దీన్ని కవిగారు పగలో అనే దాన్ని నిర్జరాపగలో అని
పూర్తి చేయడంతో సమంజసమైనది.



స్వామి వివేకానంద జన్మదిన శుభాకాంక్షలు


స్వామి వివేకానంద జన్మదిన శుభాకాంక్షలు




సాహితీమిత్రులకు
శ్రేయోభిలాషులకు
స్వామి వివేకానంద జన్మదిన శుభాకాంక్షలు

Thursday, January 11, 2018

బిందు చ్యుతకము


బిందు చ్యుతకము



సాహితీమిత్రులారా!


బిందువును చ్యుతము(తొలగించుట) చేస్తే
దాన్ని బిందు చ్యుతము అంటారు
దీని ఉదాహరణగా
విక్రాల శేషాచార్యులవారి
శ్రీవేంకటేశ్వర చిత్రరత్నాకరం
పూర్వభాగంలోని ఈ పద్యం గమనిద్దాం-

బహువిధాంధః కృతోల్లాసభరుఁడవీవు
సంగత శ్రీవి నీవు యో సరసిజాక్ష
అహితులకు సంజ్యర ప్రతియాతనుడవు
అన్నిటనుఁజేయు మరులకు సున్నచ్యుతుల

ఈ పద్యం మొత్తంలో గమనిస్తే మూడు పదాల్లోనే
సున్న(బిందువు)వుంది.
 ఆ పదాలు 1. అంధః 2. సంగత, 3. సంజ్వర
1. అంధః
అంధః - చక్కెర పొంగలు మొదలైన వంటకాలచేత
కృత - చేయబడిన, సంజ్వర - వేడిమిచే,
ప్రయాతనుడవు - సాటిగాగలవాడవు, అరులకు - పగవారికి, అన్నిటను
సున్న - లేమిని, చ్యుతులను - పడుటను సున్నచేయుము.
సున్నలు తీసువేసిన అర్థం-
పగవారికి పలురీతుల
అధఃకృత - నిరాకరింపబడిన, ఉల్లాసభరుడు.

2. సంగతలో బిందువు పోయిన
   సగత అవుతుంది.
సగత శ్రీ - పోకతో కూడిన, శ్రీ - సంపదలు గలవాడు

3. సంజ్వర లో బిందువు పోతే - సజ్వర
సజ్వర ప్రతియాతనుడు - జ్వరముతోను, సర్వవిధములైన
తీవ్రబాధతోను కూడిన వాడు.

Wednesday, January 10, 2018

శార్దూలంలో హంసగమన, కోకరుత, మేఘరంజని


శార్దూలంలో హంసగమన, కోకరుత, మేఘరంజని




సాహితీమిత్రులారా!



పురాణం పిచ్చయ్యగారి
విజయాశ్వ చరిత్రంలోని
గర్భచిత్రం. శార్దూలంలో
హంసగమన, కోకరుత,
మేఘరంజని వృత్తములను
ఇమిడ్చిన చిత్రం -

గోపాల ప్రముఖా దయాజలనిధీ గోవర్ధనోద్ధరకా
పాప ధ్వంసయజా జయానుజనుతా భావస్వరూపా హరీ
యావన్నా భయదా స్మయాది రహితా జ్యావల్లభా పావనా
చాపాబ్జారిధరా పయోధి శయనా జైవాతృకార్కాంబకా


శార్దూలం ప్రతిపాదంలో మొదటి 6 అక్షరాలు తీసుతుంటే
హంసగమన వృత్తమౌతుంది

గోపాల ప్రముఖా దయాజలనిధీ గోవర్ధనోద్ధరకా
పాప ధ్వంసయజా జయానుజనుతా భావస్వరూపా హరీ
యావన్నా భయదా స్మయాది రహితా జ్యావల్లభా పావనా
చాపాబ్జారిధరా పయోధి శయనా జైవాతృకార్కాంబకా

హంసగమన -
గోపాల ప్రముఖా
పాప ధ్వంసయజా
యావన్నా భయదా
చాపాబ్జారిధరా

కోకరు వృత్తము -
శార్దూలం ప్రతిపాదం నుండి 7వ అక్షరం
మొదలు 12వ అక్షరం వరకు తీసుకుంటే
కోకరు వృత్తమౌతుంది.

గోపాల ప్రముఖా దయాజలనిధీ గోవర్ధనోద్ధరకా
పాప ధ్వంసయజా జయానుజనుతా భావస్వరూపా హరీ
యావన్నా భయదా స్మయాది రహితా జ్యావల్లభా పావనా
చాపాబ్జారిధరా పయోధి శయనా జైవాతృకార్కాంబకా

కోకరు వృత్తము -
దయాజలనిధీ 
జయానుజనుతా
స్మయాది రహితా
పయోధి శయనా

మేఘరంజనీ వృత్తము -
శార్దూలం ప్రతి పాదంలో 13వ అక్షరం మొదలు చివరి అక్షరం
19వ అక్షరం వరకు తీసుకుంటే మేఘరంజనీ వృత్త
మౌతుంది.

గోపాల ప్రముఖా దయాజలనిధీ గోవర్ధనోద్ధరకా
పాప ధ్వంసయజా జయానుజనుతా భావస్వరూపా హరీ
యావన్నా భయదా స్మయాది రహితా జ్యావల్లభా పావనా


చాపాబ్జారిధరా పయోధి శయనా జైవాతృకార్కాంబకా

మేఘరంజనీ వృత్తము -
గోవర్ధనోద్ధరకా
భావస్వరూపా హరీ



జ్యావల్లభా పావనా
జైవాతృకార్కాంబకా


Tuesday, January 9, 2018

శార్దూలంలో కందపద్యం


శార్దూలంలో కందపద్యం




సాహితీమిత్రులారా!

పుష్పగిరి తిమ్మన కృత
సమీరకుమార విజయములో
మూడవ ఆశ్వాసం నందు
210వ పద్యం ఇది
ఇందులో శార్దూల పద్యం నందు
కందపద్యం ఇమిడ్చడం జరిగింది

నీకే మ్రొక్కెదఁ బ్రోవు మున్నత కృపానిర్మాణదివ్యత్కటా
క్షా కాకుత్స కులాగ్ర గణ్య కరుణా కల్పా యనల్పవు తా
ప్రాకారి ప్రముఖస్తుత ప్రతిభ దుర్భవాక్ష శిక్షైక ద
క్షా కోకాప్త రుచి ప్రకార గుణనిస్తారా సమీరాత్మజా

ఇందులోని కందపద్యం-
నీకే మ్రొక్కెదఁ బ్రోవు మున్నత కృపానిర్మాణదివ్యత్కటా
క్షా కాకుత్స కులాగ్ర గణ్య కరుణా కల్పా యనల్పవు తా
ప్రాకారి ప్రముఖస్తుత ప్రతిభ దుర్భవాక్ష శిక్షైక ద
క్షా కోకాప్త రుచి ప్రకార గుణనిస్తారా సమీరాత్మజా

కందపద్యం -
నీకే మ్రొక్కెదఁ బ్రోవు ము
కాకుత్స కులాగ్ర గణ్య కరుణా కల్పా
ప్రాకారి ప్రముఖస్తుత
కోకాప్త రుచి ప్రకార గుణనిస్తారా