సాహితీమిత్రులారా!
త్యాగరాజమొదలి కృత సుబ్రహ్మణ్య విజయంబను
విద్వత్కర్ణామృతములోని ఈ అచలజిహ్వ పంచాచామరము
చదివి చూడండి మీకు నాలుక కదులుతుందో లేదో
మహామహామహోహిమాభమాపవాహభోగిహా
విహాయభూవివాహగోవివేగమాంగగోవిభూ
విహాయ భూవిహాపగాంబువేగవాహభావభూ
మహోభవాగమాభిగోపమావిభీమవైభవా
(సుబ్రహ్మణ్య విజయము - 1- ఆశ్వాసాంత సంబోధన)
దీనిలో నాలుకతాకులేని అక్షరాలతో కూర్చిన పంచాచామరము.
కావున ఇది అచలజిహ్వ .
సాహితీమిత్రులారా!
ఇది అంతర్లాపికకు చెందిన పద్యం
దీనిలో సమాధానం పద్యంలోనే ఉంటుంది
గమనించగలరు-
అలరుగణింప పంక్తిరథునాత్మజుడలెవ్వరు? మైథిలుండునే
లలనకు దండ్రి? మన్మధుని లావు శరంబులు నెవ్వ? కాళికా
చెఱువని నామమెద్ది? మఱిసీరియు శౌరికి నేమికావలెన్?
చెఱువుగ రామలక్ష్మణులు సీతకు దమ్ములు శంభుడన్న
యున్
ఈ పద్యంలో ప్రశ్నలు మొదట గమనిద్దాం-
పంక్తిరధునాత్మజుడలెవ్వరు?
(దశరథుని పుత్రులు ఎవరు?)
మైధిలుండునే లలనకు దండ్రి?
(జనకుడు ఎవరికి తండ్రి?)
మన్మధుని లావు శరంబులు నెవ్వ?
(మన్మధుని గొప్పవైన బాణాలు ఏవి?)
కాళికా చెఱు(లు)వని నామమెద్ది?
(కాళికా చెలువుని పేరేమి?)
సీరియు శౌరికి నేమికావలెన్?
(బలరాముడు శ్రీకృష్ణునికి ఏమికావాలి?)
వీటి అన్నిటికి సమాధానాలు వెదికితే మనకు పద్యం చివరిపాదంలో
అన్ని సమాధానాలు దొరుతాయి
రామలక్ష్మణులు, సీత, దమ్ములు(తామరపూలు), శంభుడు, అన్న
సాహితీమిత్రులారా!
పొడుపులోని చివరి పదం రెండవ పొడుపులో
రావడం గొలుకట్టు పొడుపుకత
దీనిలో గమనించండి-
జోడు నిట్రాళ్లు
నిట్రాళ్లమీద కుడితిగోలెం
కుడితిగోలెంపైన పొన్నకాయ
పొన్నకాయమీద గరికపోచలు
గరికపోచలపూన గాడిదపిల్లలు నాట్యమాడుతున్నాయి
దీనికి విడుపు చెప్పండి-
పొడుపు విడుపు
జోడు నిట్రాళ్లు ---------------- కాళ్లు
నిట్రాళ్లమీద కుడితిగోలెం ------ పొట్ట
కుడితిగోలెంపైన పొన్నకాయ --- తల
పొన్నకాయమీద గరికపోచలు --- జుట్టు
గరికపోచలపూన గాడిదపిల్లలు నాట్యమాడుతున్నాయి --- పేలు
సాహితీమిత్రులారా!
రాయలసీమ మాండలికాల్లోని
ఈ పొడుపు కత చూడండి-
"తల్లుల గాల్చుకొని,
పిల్లల్ని ఏరుకుతినే ముండా!''
మీ నాయన యాడకు బోయినాడు అంటే-
ముల్లుకు ముల్లడ్డ మెయ్యను బోయినాడు
వచ్చేరాడు, రాకుంటే వచ్చాడు
(వస్తేరాడు రాకుంటే వస్తాడు)
సమాధానం-
ఒకతను కందికంపను కాల్చుకు కందికాయలను తినే అమ్మాయితో
తల్లుల గాల్చుకొని,
పిల్లల్ని ఏరుకుతినే ముండా - అన్నాడు
అంటే ఇక్కడ కందికంప తల్లి, దానికి కాసిన కందులు దాని పిల్లలు
ఇందులో కందికంపను కాల్చుకుని కందులను తింటున్నదికావున
తల్లులను కాల్చుకు కందికంప పిల్లల(కందుల)ను తింటున్నది సరైందే కదా
మీ నాయన యాడ(ఎక్కడ)కు పోయినాడు అంటే అతనితో ఆ అమ్మాయి
చెప్పినది ముల్లుకు ముల్లడ్డమేయడానికి అంటే వంగకు ముల్లుంటుందికదా
వంగతోటకు రక్షణగా ముల్లు(కంప)చెట్లను నరికి వాటికి కాపు వేయడం
ఏటి అవతల పొలాని వెళ్లాడు నాన్న కావున ఏరొస్తే నాన్న రాడు
ఏరు రాకపోతే నాన్నొస్తాడు అని విడుపు.
సాహితీమిత్రులారా!
అమీర్ ఖుస్రో కూర్చిన పొడుపు పద్యం గమనించండి-
బీసోం కా శిర్ కాట్ రియా
నా మారా నా ఖూన్ కియా
బీసోం కా 20 మంది శిరస్సులు ఖండించాను
కాని ఒక్క నెత్తురు బొట్టుకూడ రాలలేదు, ఎవరినీ
హత్యచేయలేదు
ఇదేమిటీ అంటే దీనిలోని
తమాషా రెండవపాదంలో సమాధానం ఉంది.
ఎక్కడ అంటే వాఖూన్ అంటే గోళ్ళు
చేతులకు పది, కాళ్ళకు పది మొత్తం
ఇరవై గోళ్లుంటాయి కదా ఇవి వేళ్లకు తలకాయలు
ఈ తలకాయల్ని ఖండిస్తే రక్తం రాదు కదా
హత్యా కాదుకదా ఇదీ సమాధానం.
సాహితీమిత్రులారా!
బ్రహ్మదేవుని ప్రార్థన పద్యం
గూఢచిత్రంలో ఉంది గమనించగలరు-
తమ్మినెచ్చెలి పుత్రుని తగ వధించు
వాని , మిత్రుని పుత్రుని వైరి, దాల్చు
నతని సోదరి, కొమరుండు హర్ష మొప్ప
భోగభాగ్యాయువుల నిచ్చి బ్రోచుమిమ్ము
తమ్మి - తామరలకు, నెచ్చెలి - మిత్రుడు (సూర్యుడు)
సూర్యుని కుమారుడు - కర్ణుడు, కర్ణుని వధించినవాడు-
అర్జునుడు, అర్జునిని స్నేహితుడు -కృష్ణుడు,
కృష్ణుని కుమారుడు - మన్మథుడు, మన్మథుని విరోధి - శివుడు,
శివుడు ధరించునది - చందమామ, చందమామ సోదరి - లక్ష్మిదేవి,
లక్ష్మిదేవి కుమారుడు- బ్రహ్మ, ఆ బ్రహ్మదేవుడు
మీకు భోగభాగ్యాలను ఆయువును ఇచ్చి కాపాడుగాక
సాహితీమిత్రులారా!
ఈ పద్యంలోని వావివరుసలు గమనించి
ఈ పద్యానికి భావం చెప్పండి-
ధరణిపుత్రుని పినతల్లి తమ్ముని సుతు
తాత యల్లునిరాణి తండ్రికొడుకు
కొడుకు తండ్రికి తండ్రికోడలి సుతుబంటు
నణచి నాతని తండ్రికగ్రసుతుఁడు
తమ్ముని యేలిక తండ్రి వియ్యంకుని
కూతు నేర్పుగఁ జెఱఁగొన్నవాని
తనయుని ద్రుంచిన గనయౌషధముఁ దెచ్చు
తండ్రిసుతు పుత్రుతద్దొరకుమారు
యవ్వకోడలు కోడలు యన్నతండ్రి
భార్యవద్దను కొలువున్న భామజనకు
తనయుచేతన గూలిన ఘనుని తల్లి
ధరుఁడు మీకిచ్చు పుత్రుపౌత్రాభివృద్ధి
దీనికి భావం కామెంట్స్ లో ఉంచండి.
