Monday, May 17, 2021

సురలను సురలే మ్రింగిరి

 సురలను సురలే మ్రింగిరి




సాహితీమిత్రులారా!



ఈ గూఢచిత్ర పద్యం చూడండి.

సురలను సురలే మ్రింగిరి
పరగంగా బ్రహ్మవచ్చి భానుని మ్రింగెన్
అరయగ నప్పురి చెంతను
శిరహీనుని శివుడుమ్రింగె చిత్రముగాదే!

                                    (నానార్థగాంభీర్యచమత్కారిక పుట.14)


దీనిలో దేవతలను దేవలు మ్రిండమేమిటి?
బ్రహ్మ వచ్చి సూర్యుని మ్తింగడమేమిటి?
శిరహీనుని శివుడు మ్రింగడమేమిటి? - చిత్రమేకదా

బాగా ఆలోచిస్తే ఇందులోని పదాలకు
మరో అర్థం ఉండి ఉండాలి లేకుంటే ఇది ఎలా?

సురలను సురలే మ్రింగిరి -
అంటే
చేపలను(సురలను) చేపలే మ్రింగాయి.
(అనిమిషులు - చేపలు, సురలు)
బ్రహ్మవచ్చి భానుని మ్రింగెన్ -
మేక(అజము-బ్రహ్మ)వచ్చి జిల్లేడు చెట్టును(భానుని- అర్కం) తినింది.
శిరహీనుని శివుడు మ్రింగె -
పీత(శిరహీనుడు- ఎండ్రకాయ)ను నక్క(శివుడు) తిన్నది 

దీన్ని గూఢచిత్రంగాను, పొడుపు పద్యంగాను తీసుకోవచ్చును.


Saturday, May 15, 2021

అర్థం తెలిసి సమాధానమివ్వండి

 అర్థం తెలిసి  సమాధానమివ్వండి




సాహితీమిత్రులారా!



ఈ పద్యం చూచి భావం గ్రహించి సమాధానం చెప్పండి.

కచమునకుఁ దొల్త కొమ్మూఁదెఁ గంతుఁడనుచుఁ
గంధరం బాదివర్ణ విఖండమయ్యె
నొత్తుఁగొనిపోవ గళము సద్వృత్తిఁజూపెఁ
దిరిగి కుందమ్ము లెదిరిన విరిగెఁ గొమ్ము

దీనిలోని అర్థం తెలిసి  సమాధానమివ్వండి

కచమునకుఁ దొల్త కొమ్మూఁదెఁ గంతుఁడనుచుఁ
కచము లోని క- కు కొమ్మిచ్చిన - కుచము అవుతుంది

గంధరం బాదివర్ణ విఖండమయ్యె
కంధరం లోని మొదటి వర్ణం విఖండమైతే
అంటే తీసివేస్తే ధరం(పర్వతం)అవుతుంది

నొత్తుఁగొనిపోవ గళము సద్వృత్తిఁజూపెఁ
అలాగే ధరం లోని ధ-కు వత్తు తీసివేస్తే
దరం అవుతుంది అంటే గళము(కంఠము)

దిరిగి కుందమ్ము లెదిరిన విరిగెఁ గొమ్ము
కుందము లోని కు - కు కొమ్ము తీసివేస్తే కందము

దీనిలో వరుసగా కుచము, ధరం, దరం, కందము
ఇవి సమాధానాలు. దీనిలోని భావం. 


Thursday, May 13, 2021

విధు శ్చలతి కూజతి కపోత:

 విధు శ్చలతి కూజతి కపోత:





సాహితీమిత్రులారా!



ఈ గూఢచిత్ర పద్యం చూడండి-

వియతి విలోలతి జలదస్ స్ఖలతి విధు శ్చలతి కూజతి కపోత:
నిష్పతతి తారకాతతి రాందోలతి వీచి రమరవాహిన్యా:


వియతి - ఆకసము, విలోలతి- అసియాడుచుండగా,
జలద: - మేఘము, స్ఖలతి - జారిపడుచున్నది,
విధు: చలతి - చంద్రుడు కదలుచున్నాడు,
కపోత: కూజతి - పావురము కూయుచున్నది,
తారకాతతి: నిష్పతతి - నక్షత్రపుంజము రాలుచున్నది,
అమరవాహిన్యా: వీచి: ఆందోలతి - చదలేటి(ఆకాశగంగ)
కెరటాలు ఊగుచున్నవి.

ఆకాశం కంపించేప్పుడు మేఘాలు జారిపడుచున్నవి.
చంద్రబింబం కదలుతూంది. పావురము కూయుచున్నది.
నక్షత్ర పుంజము రాలి పడుతూంది.
ఆకాశగంగా తరంగావళి ఊగులాడుచున్నవి

ఇవేమిటి సరైనవేనా వీటి అర్థమేమై ఉండును అని
బాగా ఆలోచించిస్తే
ఈ విధంగా అర్థమవుతుంది.

ఆకాశం అంటే ఇక్కడ నడుము
మేఘం అంటే ఇక్కడ కొప్పు
చందమామ కదలడమంటే ముఖం కదలటం
పావురము కూయడం అంటే రతి కూజితము
నక్షత్రపుంజము రాలిపడటమంటే చెమట
(ముత్యాలు పెరిగి)బిందువులు పట్టి రాలడం,
ఆకాశగంగాతరంగములు ఊగడం అంటే వళులు ఊగడం
ఇవన్నీ నాయిక ఉపరతిని సూచించేవి అని అర్థం.

Tuesday, May 11, 2021

కన్యకు బండ్రెండునడుము

 కన్యకు బండ్రెండునడుము




సాహితీమిత్రులారా!



కన్యకు బండ్రెండునడుము అంటే 

కన్యకు 12 అంగుళాల నడుమనా

ఏమో  ఈ పద్యం చూడండి-

కన్యకు నారు కుచంబులు
కన్యకు మరి నేడుకండ్లు గణుతింపంగా
గన్యకు నాలుగుబొమలును 
కన్యకు బండ్రెండునడుము గలదా చెలికిన్

                                                (నానార్థగాంభీర్యచమత్కారిక - పుట.15)

ఈ పద్యం చాల వింతగా చెప్పడం జరిగింది.
కన్యకు ఎక్కడైనా 6 కుచాలు,7 కండ్లు, 4 బొమలు, ఉంటాయా?
అలాగే నడుము 12 అంటే అదేమైనా నడుముకొలతా? కాదు కదా!
మరేమై ఉంటుంది. బాగా ఆలోచిస్తే................
కన్యకు అంటే ఇక్కడ పడుచు అనికాదు.
కన్య అంటే కన్యా రాశికి అని అర్థం తీసుకుంటే
కన్యనుండి ఆరవరాశి కుంభం
అంటే ఆపడుచు కుచాలు కుంభాలవలె ఉన్నవి అని.
కన్యారాశికి 7వరాశి మీనరాశి
అంటే ఆపడుచు కండ్లు చేపల్లా ఉన్నాయి అని.
కన్యకు 4వరాశి ధనూరాశి
అంటే ఆపడుచు బొమలు విల్లులా ఉన్నాయని.
కన్యకు 12వరాశి సింహరాశి
అంటే ఆపడుచు నడుము సింహంనడుములా ఉందని.
మొత్తమీద
ఆపడుచు కుచాలు కుంభాలవలెను, కండ్లు చేపల్లాను,
బొమలు విల్లలాను, నడుము సన్నగా సింహంలాను
ఉన్నాయని పద్యభావం.
అంత అందంగా ఉందా పడుచు.


Sunday, May 9, 2021

అపశబ్దాభాసం

 అపశబ్దాభాసం



సాహితీమిత్రులారా!



అపశబ్దాభాసానికి చెందిన శ్లోకం గమనించండి-

శరధి శ్శరధిర్ యస్య సరథ: కురర శ్శర:

బభూవ శ్మం భవతాం కుర్యాత్ భరతలక్ష్మణ:


యస్య - ఏ శివునకు, శరధి: - సముద్రం,

శధి: - అమ్ముల పొది, బభూవ - ఆయెనో,

కు: - భూమి, రథ - రథమైందో, స: - విష్ణువు,

శర: - బాణమాయెనో, భ-రత - తారకాప్రియుడైన చంద్రుడు,

లక్ష్మణ: - లాంఛనముగల, స: - అట్టి,

అర:  - శివుడు, భవతాం - మీకు,

శం - శుభమును, కుర్యాత్ - చేయుగాక!

(శర అనే పదానికి బాణం, నీరు, రెల్లుగడ్డి అనే అర్థాలు ఉన్నాయి)


దీనిలో సశ్మం భరతలక్ష్మణ అనేవి

అపశబ్దాలుగా కనిపిస్తాయి

కాబట్టి ఇది అపశబ్దాభాసం

కూడా అవుతుంది.

Friday, May 7, 2021

గూఢచిత్రపద్యం

 గూఢచిత్రపద్యం




సాహితీమిత్రులారా!



క్రీ.శ. 14వ శతాబ్దంలో కొండవీటి ప్రభువైన కుమారగిరి రెడ్డికి మంత్రిగా
ఉండిన కాటయ వేమన మీద చెప్పిన గూఢచిత్ర పద్యం చూడండి-

మానుష దానమాన బలమానిత ధర్మరమా మనోజ్ఞరే
ఖానుభూతి విత్తముల కాటయవేమన పోలు వాసవిన్
వానివిరోధి, వానివిభు, వాని విపక్షుని, వాని యగ్రజున్
వాని మరంది, వానిసుతు, వాని యమిత్రుని, వాని మిత్రునిన్


కాటయవామన పరాక్రమంలో, దానగుణంలో, అభిమానంలో,
బలంలో, ధర్మగుణంలో, సౌందర్యంలో, లక్ష్మీపతిత్వంలో,
ఐశ్వర్యంలో, ధనసంపదలో వరుసగా అర్జునునితో, కర్ణునితో,
దుర్యోధనునితో, భీమునితో, ధర్మరాజుతో, కృష్ణునితో,
మన్మథునితో, శివునితో, కుబేరునితో సమానుడుగా
పోల్చదగి ఉన్నాడు - అని భావం.

అంటే
కాటయవేమన పరాక్రమంలో అర్జునునితో,
దానగుణంలో కర్ణునితో, అభిమానంలో దుర్యోధనునితో,
బలంలో భీమునితో, ధర్మగుణంలో ధర్మరాజుతో,
సౌందర్యంలో మన్మథునితో, లక్ష్మీపతిత్వంలో కృష్ణునితో,
ఐశ్వర్యంలో శివునితో, ధనసంపదలో కుబేరునితో సమానంగా
 పోల్చదగినవాడు అని అర్థం.


Wednesday, May 5, 2021

గూఢచిత్రం

 గూఢచిత్రం




సాహితీమిత్రులారా!



పంచపాషాణాలుగా పిలువబడే పద్యాలలోని ఒక పద్యం

ఇక్కడ చూద్దాం-

ఇది అర్థకాఠిన్యం చేత గూఢచిత్రంలో చేరింది.

భండనభీమ! కృష్ణ! నిజవైరినృపాలురు నిల్చియున్ 
బృహ
న్మండలపుండరీక హరి నాక నివాసులుపాఱియున్ 
బృహ
న్మండలపుండరీకహరినాకనివాసులుచచ్చియున్ 
బృహ
న్మండలపుండరీకహరినాకనివాసులు చిత్ర మిద్దరన్

                                                  (చాటుపద్యరత్నాకరము - పుట. 224)                                                                      
భండనభీమ - యుద్ధమునందు(శత్రువులకు) 
భయము పుట్టించువాడా,
నిన్ను, ఎదిరి - తాకి(పోరి)
,
పాఱక - వెన్నిచ్చి(పరుగెత్తక)
నిల్చిన శాత్రవుల్ - శత్రువులు, 
బృహత్ - గొప్పవైన, మండల - గుండ్రములైన, 
పుండరీక - వెల్ల(తెల్ల)గొడుగులతోడ,
హరి - గుఱ్ఱములమీద, నాక - సుఖముగా, 
ని - మిగుల, వా - తిరుగుటకు, ఆస - స్థానమైనవారు,

పాఱియున్ - పాఱిపోయికూడ,
బృహత్ - గొప్ప, మండల - పాములకును, 
పుండరీక - పులులకును, హరి - సింహములకును, 
నాక - నెలవగు అడవియందు, 
ని - నిర్గత(పాయిన), 
వాసులు - కట్టుబట్టలు గల వారై యుందురు-

చచ్చియున్ -మరణించి కూడ,
బృహత్ - గొప్పదియు, మండల - ఎఱ్ఱనిదియునగు, 
పుండరీక - కమలములవంటి, హరి - సూర్యునియందును, 
నాక - స్వర్గమునందును, నివాసులు - ఉండువారు

బృహన్మండలపుండరీకహరినాకనివాసులు - 
అనేది మూడుమార్లు ఉన్నది- 
దీని వివరణ గమనించండి.