Wednesday, January 17, 2018

పాండురంగ మహాత్మ్యంలో ఖడ్గబంధం


పాండురంగ మహాత్మ్యంలో ఖడ్గబంధం



సాహితీమిత్రులారా!

తెనాలిరామకృష్ణుడు బంధకవిత్వం చెప్పినట్లు
ఎవరూ చెప్పలేదే ఇదేమిటానుకుంటున్నారా?
కాని ఇది వాస్తవం మన Dr. డి.యస్. గణపతిరావుగారు
ఒక బంధకవిత్వ రచయిత. ఆయన దృష్టిలో పడిన
ఈ పద్యంలో ఖడ్గబంధ లక్షణాలు కనిపించడంతో
ఆయన లోకానికి తెలియజేశారు వారిమాటల్లోనే
ఈ విషయం విందాం-

జయ విజయ పూర్వవిభవ! వి
జయ జయ కల్పనధురీణ! సమదదనుజరా
డ్జయ! సంరక్షిత భువనా!
జయజయ! సుగుణా!గుణాత్మ! జయ శార్ఙ్గధరా!
పాండురంగ మహత్మ్యము - 4 -91

విజయపూర్వకమగు సంపద కలవాడా! ( నీకెచ్చట
 విజయము కలిగిననూ తోడనే సంపద లభించుననుట)
విజయ కల్పనముచేయుటలో నిపుణుడా!
మదించిన రాక్షసరాజులను జయించినవాడా!
రక్షింపబడిన భువనములు కలవాడా!
చక్కనిగుణములు కలిగినవాడా!
ఓ శార్ఞ్గమును ధరించినవాడా!
నీకు జయము! జయమగుగాక!
ఈ పద్యమున ఒక "చిత్ర" మున్నది.
ఈ విషయము ఇప్పటివరకూ ఎవ్వరూ చూపి యుండలేదు.
ఆ అదృష్టము నాకు దక్కవలసియున్నది కాబోలును.
ఈ పద్యము "ఖఢ్గబంధము" నందు ఇముడును.
ఒక కవి బంధకవిత్వము వ్రాసినచో దానిని సూచింపవలెను.
లేనిచో గుర్తించుట సాధ్యము కాదు.
నాకు బంధకవిత్వముతో చిరుపరిచయముండుటచే
నేనీ విషయము గుర్తించితిని.
ఈ క్రింద పద్యమును బంధమునందిమిడ్చి
చిత్రము పొందుపరచుచున్నాను.
ఈ బంధమును గురించి *రెండుమాటలు*
రామకృష్ణుడు ఈ బంధము పనిగట్టుకుని వ్రాసినాడా?
అన్నది ప్రశ్న.
వ్రాసి యుండడనే నా నమ్మకము.
కారణములు వివరింతును.
దీనికి 2 కారణములు చెప్పవచ్చును.

1. పద్యము శార్ఙ్గధరా అని ముగించుట.
శార్ఙ్గము విష్ణువుయొక్క విల్లు.
నిజమునకు ఆతడు ఖడ్గబంధమే
చెయ్యబూనిన పద్యము "నందకధరా" అని
ముగించియుండెడివాడు.
ఎవరేని నందకధరా అనుపదము కందమున చివర
ఇముడజాలదందురేని ఖడ్గధరా అనియో
తత్ప్రత్యామ్నాయమో వాడియుండెడి వాడు.

2. కత్తి అంచుల వెంబడి అక్షరముల సంఖ్య
సమానముగా ఉండునట్లు చెప్పుట సాధారణము.
అప్పుడే బంధమునకు సౌష్ఠవము కలుగును.
కత్తి పై అంచు వెంబడి (నా - డ్జ) 9 అక్షరములు,
కత్తి క్రింది అంచు వెంబడి
(సు - ధ) 11 అక్షరములూ వచ్చెను.
ఇట్టివి బంధకవిత్వారంభకులు చేయు పొరపాట్లు.
ఇట్టి పొరపాటు రామకృష్ణుని వంటి వాడు సేయడు.
అయిననూ చిత్రముగా ఈ పద్యము ఖడ్గబంధమున
ఇమిడినది. ఇది యాదృచ్చకమే యని నా నమ్మకము.
మిగిలిన స్తుతిపద్యములలో కూడ ఏవేని బంధములు ఉన్నవా?
యనునది పరిశీలనార్హము.
ఇక్కడ చూడండి పై పద్యం బంధ చిత్రంగా-


Tuesday, January 16, 2018

ఏకోత్తర చిత్రం


ఏకోత్తర చిత్రం



సాహితీమిత్రులారా!



శ్లోకంలోని అన్ని ప్రశ్నలకు ఒకే సమాధానమైతే
దానికి "ఏకోత్తర చిత్రమ"ని పేరు. ఈ శ్లోకం గమనించండి-

భ్రమ రహితః కీ దృక్షో, భవతి తరాం వికసితః పద్మ:
జ్యోతిషికః కీ దృక్ష: ప్రాయో భువి పూజ్యతే లోకై:

దీనిలో రెండు ప్రశ్నలున్నాయి
వాటికి సమాధానం ఒకటే పదం.
సమాధానం ఇందులోనే ఉండటం వల్ల ఇది
అంతర్లాపిక సంబంధమైనదిగా
అది -  "భ్రమరహితః"


1. కీ దృక్షో భవతి తరాం వికసితః పద్మ:?
    వికసించిన తామరపువ్వు ఎలా ఉంటుంది?
    -  భ్రమరహితః
    భ్రమర హితః భ్రమరములకు ఇష్టమైనది ఏది? తామరపువ్వు
    అక్కడ (భ్రమర, హితః ) భ్రమరములకు, తుమ్మెదలు హితమైనది.

2. జ్యోతిషికః కీ దృక్ష: ప్రాయో భువి పూజ్యతే లోకై:?
    ఎటువంటి జ్యోతిష పండితుడు గౌరవింపబడుతాడు? 
    -   భ్రమరహితః
    భ్రమ రహితః భ్రమలేకుండా స్పష్టంగా చెప్పగలిగినవాడే జ్యోతిషునిగా
    అందరిచేతా గౌరవించబడతాడు.
    ఇక్కడ భ్రమ, రహితః భ్రమ లేకుండా చెప్పేవాడు,


Monday, January 15, 2018

తండ్రులకు మ్రొక్కెను పతివ్రతా సుతుండు


తండ్రులకు మ్రొక్కెను పతివ్రతా సుతుండు




సాహితీమిత్రులారా!




సమస్య-
తండ్రులకు మ్రొక్కెను పతివ్రతా సుతుండు


విద్వాన్ వి.యమ్.భాస్కరరాజుగారి పూరణ-

బ్రహ్మ విష్ణు మహేశ్వర వరమువల్ల
దత్తనాథుడు జన్మంచి ఉత్తముడయి
అత్రి అనసూయలైనట్టి అతని - తల్లి
దండ్రులకు మ్రొక్కెను పతివ్రతా సుతుండు

ఇందులో పతివ్రతా కుమారుడు తండ్రులకు
మ్రొక్కడంలోని అసంగతాన్ని తల్లిదండ్రులకు
అనడంతో సరిఅయినదిగా మారింది.

Sunday, January 14, 2018

గర్భములో నుండి వెడలె కమలాప్తుడుఁడొగిన్


గర్భములో నుండి వెడలె కమలాప్తుడుఁడొగిన్




సాహితీమిత్రులారా!



సమస్య-
గర్భములో నుండి వెడలె కమలాప్తుడుఁడొగిన్

పూర్వకవి పూరణ -

దుర్భరవేదన సలుపక
యర్భకుఁడుదయించు ననుచు నతిమోదముతో
నిర్భరత నుండెఁ బ్రాక్సతి
గర్భములో నుండి వెడలె కమలాప్తుడుఁడొగిన్

ఒక స్త్రీకి గర్భంలోనుండి శిశువురావాలికాని
కమలాప్తుడు రావడమేమిటని అసంగతంగా కనిపిస్తుంది
కాని కవిగారు ప్రాక్సతి అనడంతో  సంగతమైంది
ఈ సమస్యాపూరణ.

Saturday, January 13, 2018

ధాన్య మరసి రైతు దైన్యమొందె


ధాన్య మరసి రైతు దైన్యమొందె




సాహితీమిత్రులారా!



సమస్య-
ధాన్య మరసి రైతు దైన్యమొందె

విద్వాన్ వి.యమ్.భాస్కరరాజుగారి పూరణ-

వడివడి జడివాన ప్రబలి వసుధ పాఱ
నోటికందు పంట నీట మునిగి
పనికిరాక విలువ పడిపోవ వెతలతో
ధాన్య మరసి రైతు దైన్యమొందె


ఇందులో రైతు ధాన్యాన్ని చూసి సంతోషించాల్సింది పోయి
దైన్యమొందె అనడం అసమంజసం. దాన్ని కవిగారు
సమకాలీన పరిస్థితితో పోల్చి చెప్పడంతో సమంజసమైంది

.

Friday, January 12, 2018

పగలో మున్గినవారి పాపచయముల్


పగలో మున్గినవారి పాపచయముల్ 




సాహితీమిత్రులారా!


సమస్య-
పగలో మున్గినవారి పాపచయముల్ భస్మమ్ములైపారెడున్


విద్వాన్ వి.యమ్.భాస్కరరాజుగారి పూరణ-

పగతో మానవిలెల్ల పాపముల సంపాదించి, దుర్మార్గులై
వగవన్ లాభములేదు మోక్షగతి సంభావ్యంపు సద్వృత్తితో
భగవానున్ శరణంబువేడి, ధరలో భవ్యాత్ములై-నిర్జరా
పగలో మున్గినవారి పాపచయముల్ భస్మమ్ములైపారెడున్


ఈ సమస్యలో పగలో మునిగిన వారి పాపసంచయం
భస్మమై పారినట్లు అసంగత విషయంగా గోచరిస్తున్నది
దీన్ని కవిగారు పగలో అనే దాన్ని నిర్జరాపగలో అని
పూర్తి చేయడంతో సమంజసమైనది.



స్వామి వివేకానంద జన్మదిన శుభాకాంక్షలు


స్వామి వివేకానంద జన్మదిన శుభాకాంక్షలు




సాహితీమిత్రులకు
శ్రేయోభిలాషులకు
స్వామి వివేకానంద జన్మదిన శుభాకాంక్షలు