శేషప్రభ కావ్యంలోని చిత్రకవిత్వం

 

శేషప్రభ కావ్యంలోని చిత్రకవిత్వం

సాహితీమిత్రులారా!

తాటిమాను నారాయణ రెడ్డి కృత శేషప్రభ ప్రబంధ కావ్యం- తృతీయబింబంలోని

కొన్ని చిత్రకవిత్వ విషయాలను ఇక్కడ చూద్దాం-

                    గుడుల కందం- ఇందులో అన్నీ ఇ, ఈ, అచ్చులతో కూడిన హల్లులుంటాయి-

                    కొమ్ముల కందం - ఇందులో అన్నీ కొమ్ములతో కూడి వ్యంజనాలుంటాయి-

ఇందులో అన్నీ అకారంతో ఉన్న వ్యంజనాలుంటాయి - తలకట్ల కందం

త్య్రక్షర కందం- ఇందులో న,మ,త- అనే మూడు వ్యంజనాలే ఉంటాయి.

ఇది ద్వ్యక్షరి - ఇందులో న, మ- అనే వ్యంజనాలే ఉన్నవి.

ఇది ఏకాక్షరి - ఇందులో కేవలం ఒకే ఒక వ్యంజనం ఉన్నది. అది- న.

భైరవ స్తుతి

 

భైరవ స్తుతి

సాహితీమిత్రులారా!

శ్రీ మోహన్‌లాల్ శర్మ పాండే గారి నతితతి అనే గ్రంథం నుండి

భైరవ స్తుతి ఆదివర్ణావృత్తి చిత్రంగా కూర్చబడినది.

                    డిమ్భకడిమ్బడేపాయ

డిమ్భో డిప్యతు డామరమ్ |

డమ డమ్బరం డఘ్నం

డాకినీడిమ్బడమ్బకమ్ || 11 ||

అన్వయము:

డిమ్భః డిమ్భకడిమ్బడేపాయ డాకినీడిమ్బడమ్బకమ్ డఘ్నం డామరం డమ్బరం డమరుం డిప్యతు.

ప్రతిపదార్థము:

·         డిమ్భః = బాల స్వరూపుడైన భైరవుడు.

·         డిమ్భకడిమ్బడేపాయ = శిశువుల ఏడుపును (చీత్కారమును) దూరం చేయుట కొరకు.

·         డాకినీడిమ్బడమ్బకమ్ = డాకినీలు (దుష్ట శక్తులు) కలిగించే భయాన్ని, కోలాహలాన్ని అణచివేయునది.

·         డఘ్నమ్ = భయమును నాశనం చేయునది.

·         డామరమ్ = భయంకరమైనది (శత్రువులకు).

·         డమ్బరమ్ = విఖ్యాతమైనది.

·         డమరుమ్ = కాపాలికుల వాద్య విశేషమైన డమరుకమును.

·         డిప్యతు = మ్రోగించుగాక (ఆదేశించుగాక).

(భావం: భైరవుడు తన డమరుక ధ్వనితో శిశువులకు డాకినీల వల్ల కలిగే దృష్టి దోషాలను, భయాలను నాశనం చేయుగాక).

---

'డ' టవర్గంలోని మూడవ అక్షరము. 'డ' అనే శబ్దాన్ని అనుకరణాత్మక ధ్వని కోసం ఉపయోగిస్తారు. ఇక్కడ 'భైరవ' శబ్దానికి భయంకరమైన, భీషణమైన, భయానకమైన అనే అర్థాలు ఉన్నాయి. ఇది శివుని యొక్క ఒక రూపం అని చెప్పబడింది. తంత్రశాస్త్రంలో 'అష్టభైరవ' ప్రతిష్ఠ ఉంది.

కవి ఇలా చెప్పారు - బాల స్వరూపుడైన భైరవ దేవుడు, పిల్లలు భయంతో ఏడవడం, అరవడం వంటివి దూరం చేయడం కోసం, డాకినీల అట్టహాసం వల్ల కలిగే భీతిని నాశనం చేసే భయంకరమైన, విఖ్యాతమైన డమరుకాన్ని (ఇది కాపాలికుల ప్రత్యేక వాద్యం) ఆదేశించాలి. ఆ మహాధ్వని శిశువుల మనస్సులో వ్యాపించి ఉన్న భయాన్ని అంతం చేయుగాక.